Orkinos Avlamak Yasak mı? 6/2 Tebliğ Rehberi ve Yasal Kurallar - İsa Şahintürk
Orkinos Avlamak Yasak mı?
Ülkemizde geçerli olan 6/2 Numaralı Amatör Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2024/21) hükümlerine göre; amatör balıkçılar için Mavi Yüzgeçli Orkinos (Thunnus thynnus) avlamak ve alıkoymak KESİNLİKLE YASAKTIR!
Amatör veya sportif amaçla kıyıdan, tekneden ya da zıpkınla Mavi Yüzgeçli Orkinos hedefli avcılık yapılamaz. Uluslararası anlaşmalar (ICCAT) ve Tarım ve Orman Bakanlığı düzenlemeleri uyarınca bu tür tamamen koruma altındadır.
Orkinos Avcılığındaki Türler Nelerdir?
Denizlerimizde bulunan başlıca orkinos türleri ve 6/2 tebliğdeki durumları şu şekildedir:
Mavi Yüzgeçli Orkinos (Thunnus thynnus): Akdeniz ve Ege'nin en büyük dev orkinos türüdür. Amatör balıkçılara avı tamamen YASAKTIR.
Yazılı Orkinos (Euthynnus alletteratus / Tombik): Sıkça karşılaşılan amatör av türüdür. 6/2 Tebliğ kapsamında en az 45 cm boy limiti ve kişi başı günlük en fazla 2 adet alıkoyma limiti uygulanır.
Çizgili Orkinos (Katsuwonus pelamis - Tombilak / Skipjack): Sürü halinde gezen açık deniz balığıdır. Tebliğdeki genel amatör 5 kg limiti çerçevesinde olta ile avlanabilir.
Uzun Kanat Orkinos (Thunnus alalunga - Albacore): Derin açık su orkinos türüdür. Amatör olta avcılığında genel tebliğ kısıtlamalarına tabidir.
Kimler Orkinos Avlayabilir?
Orkinos avcılığında yetki durumu amatör ve ticari olarak ikiye ayrılır:
Ticari Balıkçılar: Mavi Yüzgeçli Orkinos avcılığı sadece Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü tarafından özel kota tahsis edilmiş, gemi ruhsatına işli ve "Orkinos Avlanma İzin Belgesi" bulunan ticari balıkçı gemileri tarafından yapılabilir.
Amatör Balıkçılar: Amatörlerin Mavi Yüzgeçli Orkinos avlaması veya alıkoyması yasaktır. Amatörler sadece yazılı orkinos veya çizgili orkinos gibi izin verilen diğer türleri belirtilen boy ve miktar limitlerine uyarak olta ile avlayabilirler.
Orkinos Avı İçin İzin Belgesi Gerekir mi?
Orkinos avcılığında izin belgesi şartı şu şekildedir:
Ticari Gemiler İçin: Evet, Bakanlıktan alınan geçerli "Orkinos Avlanma İzin Belgesi", ICCAT gemi kaydı ve bakanlıkça verilen av kotası zorunludur.
Amatör Balıkçılar İçin: Amatör balıkçılara Mavi Yüzgeçli Orkinos için herhangi bir izin belgesi VERİLMEZ, çünkü bu türün amatörlerce avlanması mevzuat gereği tamamen yasaktır.
Sportif Avcılık Yarışmaları: Bakanlık izni ile düzenlenen özel Sportif Balıkçılık Turnuvalarında (örneğin IGFA kurallı açık deniz yarışmaları) avlanan balıklar karaya çıkarılamaz; sadece "Yakala-Bırak" (Catch & Release) prensibiyle ölçüm yapılıp denize iade edilebilir.
Orkinos Avlayınca (Oltaya Takılınca) Ne Yapmak Gerekir?
Amatör balıkçılık faaliyetinde oltanıza kazara Mavi Yüzgeçli Orkinos takılması (yan av / accidental catch) durumunda izlemeniz gereken yasal adımlar:
Balık sudan teknenin veya kıyının yanına çekilmeli, kesinlikle tekne içine alınmamalıdır.
İğne çıkarılamıyorsa veya balığa zarar verecek durumdaysa misina/köstek derhal kesilerek balık zaman kaybetmeden denize iade edilmelidir.
Balık ölmüş dahi olsa karaya çıkarılması, teknede alıkonulması veya satılması KESİNLİKLE YASAKTIR.
Orkinos Avlayana Ceza ve Yaptırımlar
1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu ve 6/2 Numaralı Tebliğ kurallarını ihlal ederek yasak orkinos avlayan kişilere ağır yaptırımlar uygulanır:
İdari Para Cezası: Yasak tür avlayan kişilere ve teknelere binlerce lirayı bulan yüksek tutarlarda idari para cezaları kesilir.
El Koyma (Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi): Avlanan balığa derhal el konulur. Ayrıca avcılıkta kullanılan olta takımları, misinalar, kamışlar ve duruma göre tekne/zıpkın gibi ekipmanların mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
Ticari Yaptırımlar: İzin belgesiz orkinos avlayan ticari teknelerin ruhsatları iptal edilir veya askıya alınır.
Orkinos Avı Yöntemleri
Orkinos avcılığında kullanılan ve yasak olan yöntemler:
Yasal Amatör Yöntemler (İzin Verilen Türlerde): Yazılı orkinos veya çizgili orkinos avında sırtı/trolling, popper su üstü sahteleri, jigging veya çıkrık makineli olta takımları kullanılabilir.
Yasak Yöntemler:
Zıpkınla Avcılık: Zıpkınla (sualtı tüfeği ile) Mavi Yüzgeçli Orkinos vurmak ve alıkoymak kesinlikle YASAKTIR.
Tüplü Dalış ve Gece Işığı: Yapay hava kaynağı (Scuba tüpü) kullanarak veya gece fener/ışık tutarak orkinos avlamak ağır suçtur.
Ticari Ağlar: Amatör balıkçıların gırgır ağı, sürütme ağı, parakete veya uzatma ağı kullanması tamamen yasaktır.
Orkinos Avlama Hakkında Bilmeniz Gerekenler
Orkinos avcılığı yaparken göz önünde bulundurmanız gereken kritik hususlar:
ICCAT Kotaları: Orkinoslar okyanuslar arası göç eden canlılar olduğu için Uluslararası Atlantik Orkinoslarını Koruma Komisyonu (ICCAT) tarafından ülkemize yıllık av kotası verilir. Bu kota sadece yetkili ticari gemilere paylaştırılır.
Ekosistemdeki Rolü: Orkinoslar besin zincirinin en üst halkasında (Apex Predator) yer alır. Stokların çökmesi tüm deniz ekosistemini bozar.
Boy Ölçüm Tekniği: Balık boyu ölçümü ağız kapalıyken çene ucundan kuyruk yüzgecinin en uç noktasına kadar olan düz çizgi mesafesidir.
Resmi Yazı ve Mevzuat Linkleri
Orkinos avcılığı ve 6/2 Numaralı Tebliğ ile ilgili resmi mevzuat kaynaklarına aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz:
Orkinos avı yasal mevzuatı hakkında en çok merak edilen sorular ve cevapları:
Evet, 6/2 Amatör Amaçlı Su Ürünleri Tebliği uyarınca Mavi Yüzgeçli Orkinos (Thunnus thynnus) avcılığı ve alıkonulması amatör balıkçılar için KESİNLİKLE YASAKTIR.
Hayır. Amatör balıkçılar için Mavi Yüzgeçli Orkinos izin belgesi düzenlenmez. İzin belgesi sadece kotası olan ruhsatlı ticari balıkçı gemilerine verilir.
Balık tekneye çıkarılmadan, zarar verilmeden misina/köstek derhal kesilerek suya geri bırakılmalıdır. Balığı alıkoymak veya karaya çıkarmak suçtur.
Hayır. Zıpkınla (sualtı tüfeği ile) Mavi Yüzgeçli Orkinos avlamak ve alıkoymak kesinlikle yasaktır.
Yazılı orkinos yasak değildir ancak 6/2 Tebliğe göre minimum 45 cm boy limiti ve kişi başı günlük en fazla 2 adet alıkoyma sınırı vardır.