Türkiye'de ve uluslararası sularda Mavi Yüzgeçli Orkinos (Thunnus thynnus) avcılığı, bireysel olarak sahile inip rastgele yapılabilecek serbest bir av değildir. Ancak hukuki ve teknik olarak tamamen yasak da değildir; hem ticari hem de amatör/sportif düzeyde uluslararası kotalara, resmi izinlere ve sıkı elektronik belgelendirme (e-BCD) prosedürlerine bağlı özel bir rejime tabidir.
6/1 Numaralı Ticari Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ'in 23. maddesi uyarınca; Mavi Yüzgeçli Orkinos avcılığı yalnızca gırgır avcılığı yapan ve Bakanlıkça belirlenen yönteme göre tespit edilen sayıdaki her bir gemiye verilen av kotası dahilinde yapılır. Bu gemilerin Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlüklerinden izin belgesi alması zorunludur. Gırgır ve kota dışı ticari avcılık kesinlikle yasaktır.
6/2 Numaralı Amatör Tebliğ ve 16 Eylül 2026 tarihli 33372 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan güncel Tebliğ No: 2026/26 uyarınca:
📌 TEMEL KURAL: Uluslararası Atlantik Orkinoslarını Koruma Komisyonu (ICCAT) ve T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı mevzuatı gereğince; resmi izin almadan, kota dışı ve e-BCD düzenletmeksizin orkinos avlamak ağır idari para cezası, avlanan balığa ve av araçlarına/teknelere el koyma yaptırımlarına tabidir.
Sualtı avcılarının (zıpkıncıların) en çok merak ettiği konulardan biri, açık denizde karşılaşılan dev orkinosların zıpkınla avlanıp avlanamayacağıdır:
Mavi yüzgeçli orkinoslar okyanuslar arası göç eden küresel bir stok olduğu için her bir birey uluslararası sistemde takip edilir:
ICCAT tarafından Türkiye'ye verilen yıllık toplam orkinos av kotasının küçük bir kısmı (%0,5 gibi) sportif ve amatör amaçlı faaliyetlere ayrılır. Bu kota tükendiğinde sportif av dönemi de kapanır.
Sportif orkinos avına çıkacak olan avcıların ve teknelerin av öncesinde yetkili Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlüklerine başvuruda bulunarak kayıt oluşturması ve izin alması zorunludur. (Ayrıca 1 Eylül 2027'den itibaren amatör av gemileri için ruhsat tezkeresi şartı aranacaktır).
Yasal kota kapsamında yakalanan orkinosun boyu, ağırlığı, av sahası ve avlanma zamanı dijital ICCAT e-BCD sistemine işlenir ve İl/İlçe Müdürlüklerince Orkinos Yakalama Dokümanı (e-BCD) tanzim edilir. Bu belge olmadan teknede veya karada orkinos bulundurmak kaçak avcılık kapsamına girer.
Sportif ve amatör orkinos avcılığını düzenleyen en katı kurallar şunlardır:
Hukuki izinlerin yanı sıra orkinos avı, sualtı avcılığının en zorlu ve tehlikeli disiplinidir (Bluewater Hunting):
Türkiye karasularında mavi yüzgeçli orkinos dışındaki diğer pelajik türlerin durumu:
| Tür Adı | Amatör Olta Avı | Zıpkınla Serbest Dalış | Yasal Şartlar |
|---|---|---|---|
| Mavi Yüzgeçli Orkinos (Thunnus thynnus) |
Özel Kota & e-BCD Şartlı | Özel Kota & e-BCD Şartlı | Günlük max 1 adet / Satışı yasak |
| Sarıkanat Orkinos (Yellowfin) (Thunnus albacares) |
🟢 Serbest (Genel Kurallar) | 🟢 Serbest (Gündüz/Nefes) | Genel amatör limitler / Mavi yüzgeçli ile karıştırılmamalı |
| Yazılı Orkinos / Tombik (Euthynnus alletteratus) |
🟢 Serbest (Limitli) | Genel Zıpkın Mevzuatına Tabi | En az 45 cm / Günlük max 2 adet |
| Çizgili Orkinos / Skipjack (Katsuwonus pelamis) |
🟢 Serbest (Limitli) | 🟢 Serbest (Gündüz/Nefes) | Genel 5 kg amatör kotası |
| Uzun Kanat Orkinos / Albakor (Thunnus alalunga) |
🟢 Serbest (Limitli) | 🟢 Serbest (Gündüz/Nefes) | Genel amatör olta ve dalış kuralları |
1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında izin ve kota dışı orkinos avlayanlara uygulanan yaptırımlar:
Orkinos avcılığı, ticari kotalar, sportif izinler ve e-BCD işlemleri için resmi mevzuat kaynakları:
Zıpkınla orkinos avı, izinler ve yasal sınırlar hakkında merak edilenler:
6/1 Numaralı Ticari Tebliğ'in 23. maddesi gereğince ticari Mavi Yüzgeçli Orkinos avcılığı; yalnızca gırgır avcılığı yapan, Bakanlıkça belirlenen yönteme göre tespit edilen sayıdaki gemilere verilen kota dahilinde ve İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerinden izin belgesi alınarak yapılır.
Evet. 6/2 Numaralı Tebliğ ve 16 Eylül 2026 tarihli 2026/26 sayılı Tebliğ değişikliği uyarınca amatör ve sportif Mavi Yüzgeçli Orkinos avcılığı izne tabidir ve avlanan her birey için il/ilçe müdürlüklerinden Orkinos Yakalama Dokümanı (e-BCD) düzenlettirilmesi zorunludur.
16 Eylül 2026 tarih ve 2026/26 sayılı Tebliğ hükmü gereğince, 1 Eylül 2027 tarihinden itibaren amatör balıkçılık faaliyetinde bulunacak gemiler için İl/İlçe Müdürlüklerinden Amatör Balıkçı Gemisi Ruhsat Tezkeresi alınması zorunlu hale getirilmiştir.
Tamamen yasak değildir; ancak rastgele veya izinsiz yapılması kesinlikle yasaktır. Bakanlık ve ICCAT tarafından tahsis edilen sportif kota kapsamında, İl/İlçe Tarım Müdürlüklerinden izin alınarak ve e-BCD belgesi düzenlenerek nefes tutarak (serbest dalışla) avlanabilir.
e-BCD (Elektronik Orkinos Yakalama Belgesi), küresel mavi yüzgeçli orkinos stoklarının takibi için uluslararası zorunluluktur. Avlanan balığın boyu, kilosu ve koordinatları sisteme işlenerek yasal kaydı tamamlanır.
Kesinlikle HAYIR! Zıpkınla veya amatör olta ile avlanan hiçbir balık ticari olarak satılamaz. Satış tespiti halinde ağır idari para cezaları ve ekipmana el koyma uygulanır.
Sportif izin ve kota kapsamında kişi başı günlük av hakkı en fazla 1 adet Mavi Yüzgeçli Orkinos ile sınırlıdır.
Asla yapılamaz. 1380 Sayılı Kanun ve tebliğler uyarınca tüplü dalışla sualtı tüfeği taşımak ve avlanmak en ağır su ürünleri suçlarından biridir. Zıpkın avı yalnızca serbest dalış (nefes tutarak) ile yapılabilir.