Özel Alan

İsa Şahintürk Kaleminden

Yazar Köşesi

"Dalış yaparken şamandıra kullanımı zorunludur. Boğaz gibi tekne trafiği ve akıntıların yoğun olduğu yerlerde ise şamandıra kullanımı yine zorunludur ama bu kez dalışınızı daha da tehlikeli bir hale getirebilir. Bu yüzden şamandıra kullanırsanız tekne trafiğinden ve akıntılardan/dalgalardan etkilenirsiniz, şamandıra kullanmazsanız şamandırasız olduğunuz için tehlikedesiniz. Her halükarda bir güvenlik gücü; bulunduğunuz noktanın akıntıdan dolayı riskli olduğunu, şamandıranız olmadığını, tekne trafiğinin olduğunu, bölgenin özel mülk olduğunu, askeri alan olduğunu veya boğaz giriş-çıkış noktası olduğunu belirterek ve buna benzer birçok nedenle size cezai işlem uygulayabilir."

"Bu yüzden boğazda her sene dalış yaparken hayatını kaybedenleri de göz önünde bulundurduğumuzda kesinlikle kimseye boğaz dalışını önermiyoruz. Tekne trafiğinin olmadığı sakin kıyılarda bunu yapmak istediğinizde de yine gelen dalgalar, atılan oltalar, park etmiş tekneler gibi birçok nedenlerle yine yasal sıkıntılarla karşılaşacaksınızdır. Bu yüzden çok istisnai bazı bölgelerde kendi belirlediğimiz ne kendi canımıza ne de tekne trafiğine sıkıntı çıkarmayacak çok çok istisnai bölgelerde dalmaya çalışıyoruz; habitatı görüntülemek ve çok stratejik olan İstanbul Boğazı'nı keşfetmek adına... Bu da kısmen yasak ve sıkıntılı bir durumdur, lütfen bu konuda diğer yasal durumları okuyarak ekstra bir yol aramayın ve boğazda dalış talep etmeyiniz."

"Ayrıca bazı dalışlar izinli yapılabilir fakat burada da izin veren kuruluş sizin can güvenliğinizi sağlamalı ve kurtarıcı ekibin olduğu tekneyi başınızda bekletmelidir. Bireysel izin alınmamakla beraber durduk yere kimse size tekne tahsis edip can güvenliğinizi sağlayacağı bir evrak imzalamayacaktır."

"Tamamen dibe çeken bir anafora denk gelip uzun bir süre beni dibe götüren, ne kadar uğraşsam da çıkmama müsaade etmeyen bir anafor ile bir anda ne kadar çaresiz kaldığımı bilirim; anafor o an yön değiştirdi ve çıkabildim ama her zaman aynı şey olmayabilir. Boğaz, gemilerin de çoğu zaman karşı gelemediği akıntıların oluştuğu devasa bir deredir. Söyleyecek çok şey var ama siz her an değişen ve yönü belli olmayan, alttan başka üstten başka yöne akan akıntıların hayati risk barındırdığını ve yasaların sizi korumak için olduğunu unutmayın."

İstanbul Boğazı'nda Dalış Yasak mı? Kesin Yanıt

Evet, İstanbul Boğazı'nda bireysel, amatör veya sportif amaçlı serbest dalış (apnea), tüplü dalış (scuba) ve zıpkınla balık avcılığı KESİNLİKLE YASAKTIR!

⛔ HUKUKİ VE EMNİYET KURALI: İstanbul Boğazı; uluslararası gemi geçiş koridoru (Trafik Ayırım Düzeni), askeri/stratejik tesisler, sualtı altyapı hatları ve ölümcül çift yönlü akıntı rejimleri nedeniyle Türkiye'nin en sıkı korunan deniz sahalarındandır. Sahil Güvenlik Komutanlığı, Deniz Limanı Şube Müdürlüğü (Deniz Polisi) ve Kıyı Emniyeti ekipleri Boğaz hattını 7/24 termal kameralar, radarlar ve devriye botları ile denetlemektedir.

İstanbul Boğazı'nda Dalış Neden Yasaklanmıştır? (Yasak Gerekçeleri)

Boğaz'da dalışın yasaklanması keyfi bir uygulama olmayıp doğrudan hayati tehlikeler ve ulusal güvenlik prensiplerine dayanır:

  • 1. Dünyanın En Yoğun Transit Gemi Trafiği: Boğaz'dan yılda ortalama 40.000'den fazla uluslararası kargo gemisi, dev petrol tankeri ve kimyasal taşıyıcı geçer. Bunun yanı sıra Şehir Hatları vapurları, deniz taksileri, yolcu motorları ve kılavuz tekneleri aralıksız seyreder. Dev gemilerin draftı (su çekimi) metrelerce derine iner, pervane emiş güçleri dalgıcı yüzlerce metre uzaktan dip girdabına çekebilir ve kaptan köşkünün dev kör noktaları nedeniyle su yüzeyindeki bir dalgıcın fark edilmesi imkansızdır.
  • 2. Çift Yönlü Katmanlı Akıntılar (Orkoz ve Anafırlar): İstanbul Boğazı'nda Karadeniz'den Marmara'ya doğru saatte 4 ila 7 knot (yaklaşık 7-13 km/s) hızla akan güçlü bir yüzey akıntısı; derinlerde ise Marmara'dan Karadeniz'e akan tuzlu ve yoğun ters dip akıntısı mevcuttur. Lodos rüzgarlarında meydana gelen 'orkoz' akıntıları ve burun kıyılarındaki dikey girdaplar, en donanımlı profesyonel dalgıçları dahi dakikalar içinde sürükleyip dip bariyerlerine veya gemi rotalarına fırlatabilir.
  • 3. Stratejik ve Askeri Güvenlik Bölgeleri: 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ayakları, Marmaray Tüp Geçidi, Avrasya Tüneli, askeri üsler, Deniz Kuvvetleri komutanlıkları, Dolmabahçe ve Beylerbeyi Sarayları gibi kritik devlet yapılarının deniz cepheleri 1. ve 2. Derece Askeri/Özel Güvenlik Bölgesi statüsündedir.
  • 4. Tarihi Batıklar ve Sualtı Kültür Varlıkları: İstanbul Boğazı tabanı, antik çağlardan Osmanlı'ya ve 1. Dünya Savaşı'na kadar uzanan onlarca batık, tarihi eser ve arkeolojik kalıntı barındırmaktadır. Bu alanlar yağmalanma ve tahribata karşı yasa ile koruma altındadır.
  • 5. Sualtı Kabloları ve Boru Hatları: Kıtalararası fiber optik iletişim kabloları, yüksek gerilim elektrik hatları, doğalgaz ve tatlı su boru hatları Boğaz tabanından geçer. Dalgıçların bu hatlara takılma veya kopmuş çelik paragat ağları ile hayalet ağlara dolanma riski çok yüksektir.

Dalış Yasağının Mevzuattaki Yeri (İlgili Kanun ve Yönetmelikler)

İstanbul Boğazı'ndaki dalış ve sualtı avcılığı kısıtlamaları Türkiye Cumhuriyeti mevzuatında şu yasal metinlerle kesin hükme bağlanmıştır:

1. Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni Yönetmeliği

Mevzuatı İncele

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütülen bu yönetmelik; Boğaz Trafik Ayırım Düzeni (TSS) koridorlarında ve seyir emniyetini tehdit edecek sahalarda yüzmeyi, izinsiz su sporlarını, kürekle/yelkenle kontrolsüz dolaşmayı, balık avlamayı ve sualtı faaliyetlerini kesin bir şekilde yasaklamıştır.

2. Limanlar Yönetmeliği & İstanbul Liman Talimatları

Mevzuatı İncele

Liman sahalarında, iskele, rıhtım ve gemi yanaşma mahallerinde her türlü dalış Liman Başkanlığı'nın resmi iznine tabidir. İstanbul Bölge Liman Başkanlığı; can ve mal emniyeti gerekçesiyle bireysel/sportif dalışlara izin vermez; yalnızca onaylı 'Sualtı İşi Dalış Planı' sunan tescilli sanayi ve arama-kurtarma dalgıçlarına özel çalışma izinleri düzenler.

3. 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu & Amatör Avcılık Tebliği

Mevzuatı İncele

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yayımladığı tebliğler uyarınca; İstanbul Boğazı genelinde zıpkınla (sualtı tüfeği ile) dalış ve balık avcılığı yapmak kesinlikle yasaktır. Ayrıca tüp, nargile veya yapay hava kaynağı kullanarak balık avlamak tüm Türkiye'de ağır suç kapsamında mütalaa edilir.

4. 2565 Sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu

Mevzuatı İncele

Boğaz kıyısındaki askeri alanların, tersanelerin, üslerin ve korunan devlet yapılarının denizden güvenliği bu kanunla teminat altındadır. İzin almadan bu sahaların deniz ve sualtı bölgesine yaklaşmak, dalış yapmak veya görüntü kaydetmek doğrudan adli suç teşkil eder.

5. 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu

Mevzuatı İncele

Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonundaki sualtı sit alanlarında ve tescilli tarihi batıklarda bilimsel kazı heyetleri haricinde izinsiz aletli ya da serbest dalış yapılması kanunen yasaklanmıştır.

İzinsiz Dalış Yapmanın Cezaları ve Yaptırımları

Boğaz hattında izinsiz dalış yapan, zıpkınla avlanan veya deniz güvenliğini ihlal eden kişiler Sahil Güvenlik veya Deniz Polisi tarafından tespit edildiğinde uygulanacak yasal yaptırımlar şunlardır:

  • Yüksek İdari Para Cezaları: 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu, 618 Sayılı Limanlar Kanunu ve 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca her yıl yeniden değerleme oranına göre belirlenen on binlerce liralık idari para cezaları uygulanır.
  • Ekipmanlara El Koyma: Dalış elbisesi, maske, palet, ağırlık kemeri, zıpkın, dalış tüpü ve kullanılan tekne/bot dahil tüm teçhizatın mülkiyeti kamuya geçirilmek üzere müsadere edilir (geri iade edilmez).
  • Adli Soruşturma ve TCK Yaptırımları: Askeri yasak sahalara girilmesi, köprü ve tüp geçit ayaklarına izinsiz yaklaşılması durumunda terör ve güvenlik şüphesiyle Cumhuriyet Savcılığı nezdinde adli soruşturma açılır.

İstanbul Boğazı'nda Kimler ve Hangi Şartlarda Dalış Yapabilir?

İstanbul Boğazı'nda keyfi veya turistik dalış yapılamaz. Dalış faaliyetleri yalnızca aşağıdaki istisnai profesyonel durumlarda ve sıkı prosedürlerle yürütülür:

1. Kamu ve Arama-Kurtarma Dalışları: Sahil Güvenlik Komutanlığı Dalış Timleri (DEGAK), Deniz Polisi Dalgıçları, İtfaiye ve Kıyı Emniyeti ekipleri arama, kurtarma ve emniyet operasyonları kapsamında dalış icra eder.

2. Onaylı Sanayi / Ticari Sualtı Çalışmaları: Köprü bakımları, sualtı boru/kablo hatlarının onarımı, batık çıkartma veya liman inşaatları için profesyonel sualtıadamları (sanayi dalgıçları) tarafından yürütülen faaliyetlerdir.

Gereken İzin Aşamaları:

  • İstanbul Bölge Liman Başkanlığı'na resmi başvuru ve "Sualtı İşi Dalış Planı" onayı
  • Sahil Güvenlik Marmara ve Boğazlar Bölge Komutanlığı'na güvenlik bildirimi
  • VTS (Gemi Trafik Hizmetleri) merkezine canlı VHF telsiz bildirimi ve seyir uyarı anonsu (Navtex/Notam)
  • Dalış bayrağı (Alfa Bayrağı) çekilmiş tam donanımlı emniyet destek botu refakati

Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)

İstanbul Boğazı'nda dalış kuralları ile ilgili en çok merak edilen sorular:

Hayır. Şamandıranız olsa dahi İstanbul Boğazı genelinde bireysel ve amatör serbest dalış yapmak yasaktır. Kıyı burunlarındaki akıntı ve tekne yoğunluğu ölümcül tehlike yaratır.

Boğaz'da zıpkınla avlanan kişilere 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu uyarınca yüksek tutarlı idari para cezası kesilir, zıpkın ve tüm av ekipmanlarına mülkiyeti kamuya geçirilmek üzere el konulur.

Hayır. İstanbul Boğazı içerisinde yetkili hiçbir dalış merkezi sportif veya tanıtım dalışı faaliyeti düzenleyemez. İstanbul'da sportif dalış faaliyetleri genellikle Prens Adaları'nın izinli açık deniz bölgelerinde (Neandros, Sivriada, Yassıada vb.) federasyon kurallarıyla icra edilir.

Bu yarış özel izinle ve yılda sadece 1 gün gerçekleştirilir. Yarış saatleri boyunca İstanbul Boğazı uluslararası transit gemi trafiğine ve şehir içi deniz ulaşımına tamamen kapatılır; yüzücülerin etrafında yüzlerce cankurtaran ve Sahil Güvenlik botu görev yapar.