Türk denizcilik kültüründe "Denizlerin Sultanı" unvanını tek başına taşıyan Lüfer (Pomatomus saltatrix); ustura keskinliğindeki konik dişleri, hidrodinamik kaslı gövdesi ve sualtındaki yüksek zekasıyla dünyanın en heyecan verici avcı balıklarından biridir.
Hem kıyıdan olta balıkçılarının (surfcasting, spin, yemli takım), hem tekneden uzun olta ustalarının hem de Boğaz ve Marmara taşlarında nefes tutan zıpkıncıların bir numaralı sonbahar-kış hedefidir.
Lüfer balığı büyüme evrelerine göre dünyada eşine az rastlanır zenginlikte Türkçe isimlerle anılır. Ancak 6/1 ve 6/2 Su Ürünleri Tebliğleri uyarınca üreme şansı bulabilmesi için minimum yasal av boyu 18 cm'dir:
| Gelişim Evresi Adı | Boy Aralığı | Üreme Durumu | Yasal Av Durumu |
|---|---|---|---|
| Defneyaprağı (Yaprak) | 0 – 10 cm | Bebek / Yavru | KESİNLİKLE YASAK |
| Çinekop | 10 – 17.9 cm | Henüz ürememiş genç | 18 cm Altı YASAK |
| Sarıkanat | 18 – 24 cm | İlk olgunluk evresi | 18 cm Üzeri SERBEST |
| Lüfer | 24 – 35 cm | Tam ergin damızlık | SERBEST (Günlük 5 kg) |
| Kofana & Sırtıkara | 35 – 50+ cm | Trofe anaç birey | SERBEST |
Lüfer avında başarı, balığın su sıcaklığına ve yem sürülerine (hamsi, istavrit, sardalya, zargana) bağlı göç takvimini doğru okumaktan geçer:
Boğaz'ın 4-6 knot akıntılı burunlarında (Arnavutköy, Kandilli, Çubuklu, Rumelihisarı, Aşiyan) 4.20 m – 4.50 m boylarında sert aksiyonlu (200-250 gr atarlı) surf kamışlar, 175-220 gr kurşun ve kurşunun 3.5 metre arkasına bağlanan 7-9 cm maket balıklar (rapala) veya krom kaşıklarla derin akıntı taranır.
Lüfer keskin dişleriyle misinayı tek ısırışta kestiği için çelik tel veya çift kat 0.35-0.40 mm fluorocarbon beden üzerinde 2 veya 3 iğneli "hırsızlı" mantarlı takım kullanılır. Mantar yemi dipteki yengeçlerden yukarıda havada tutar. En verimli yem taze yaprak istavrit (fileto) veya zarganadır.
Ekim ve Kasım aylarında Boğaz kanalında rölanti hızında ilerleyen tekneden, gagasına ve sırtına iğne takılmış canlı zargana veya yaprak zargana gezdirilerek trofe lüfer ve kofana avlanır.
Sualtı avcılığında lüfer ve kofana sürüleri akıntılı burunların açığında ve yem balığı (gümüş/istavrit) bulutlarının etrafında devriye gezer. Dipte tam gizlenme ve sıfır hareketle yapılan Agaşon (Pusu) tekniğinde, gırtlaktan çıkarılan hafif titreşim sesleri meraklı lüfer sürüsünü menzile (90-105 cm çift lastikli zıpkın menziline) çeker.
Lüfer avının altın dönemi Eylül sonundan Aralık sonuna kadar süren Katavaşya (Karadeniz'den Marmara ve Ege'ye iniş göçü) dönemidir. Özellikle Ekim ve Kasım aylarında suların soğumasıyla av zirveye ulaşır.
0-10 cm arası Defneyaprağı, 10-17 cm arası Çinekop, 18-24 cm arası Sarıkanat, 24-35 cm arası Lüfer, 35-50 cm arası Kofana ve 50 cm üzeri Sırtıkara olarak adlandırılır. Yasal olarak 18 cm altındaki bireylerin avlanması kesinlikle yasaktır.
Doğal yem olarak taze zargana ve yaprak istavrit bir numaradır. At-çek avcılığında ise 7-12 cm boylarında mavi-gümüş, limon sarısı ve beyaz maket balıklar (rapala) ile 2 numara krom oluklu lüfer kaşıkları en yüksek verimi sağlar.