Çipura (Sparus aurata)

Bayağı Çipura / Çupra (Sparus aurata) Hakkında Kapsamlı Biyolojik Rehber

Alnında Altın Taç Taşıyan Kıyı Kraliçesi

Sparidae familyasından Çipura (Sparus aurata), iki gözünün arasında parlak altın sarısı bir taç bandı ve solungaç kapağının üst kenarında zifiri koyu leke taşıyan Akdeniz ve Ege'nin en makbul balığıdır. Protandric hermafrodittir; 1-2 yaşında erkek, 3 yaşından sonra dişi bireye dönüşür.

Morfometri ve Rekor Verileri

Maksimum Uzunluk: Rapor edilen maksimum uzunluk 70 cm'dir.
Maksimum Ağırlık: Rapor edilen maksimum ağırlık 17.2 kg'dır.

Yasal Av Limiti: Tarım ve Orman Bakanlığı 5/1 Ticari ve 5/2 Amatör Tebliği uyarınca minimum av boyu 20 cm'dir.

Morfolojik Teşhis ve Altın Bant Zarafeti

Bayağı çipura (Sparus aurata), Sparidae familyasının en asil ve ekonomik değeri en yüksek üyelerinden biridir. Yüksek ve yanlardan basık gövdesi iri gümüşi pullarla kaplıdır. İki gözü arasında alnı boyunca uzanan parlak altın sarısı hilal şeklindeki bant ve solungaç kapağının üst kenarındaki kan kırmızısı leke türün en belirgin morfolojik işaretidir; bu yüzden "alyanak" olarak da bilinir.

Çenelerinde önde 4-6 adet güçlü konik tutucu diş, arkada ise sert kabuklu canlıları kolayca kıran 3-4 sıra güçlü azı (molar) dişler bulunur.

Protandrik Hermafroditizm (Cinsiyet Değişimi)

Çipuranın üreme biyolojisi protandrik hermafroditizm sergiler. Bireylerin tamamına yakını hayata erkek olarak başlar; 1-2 yaşlarında erkek olarak cinsel olgunluğa ulaşırlar. Bireyler 3-4 yaşına geldiklerinde (35-40 cm boya ulaştıklarında) gonad dokuları farklılaşarak dişiye dönüşürler. Bu nedenle doğada karşılaşılan iri trofe çipuraların neredeyse tamamı dişidir.

Habitat Tercihi, Dalyan Göçleri ve Beslenme

Akdeniz, Ege ve Marmara'nın kumlu, çakıllı, kırmalık ve deniz çayırı diplerinde 1 ila 50 metre derinliklerde yaşar. Genç bireyler (lidaki) ilkbaharda lagünlere girerek beslenir; sonbaharda açık denize üreme göçü yaparlar. Başlıca besinlerini midyeler, istiridyeler, yengeçler ve deniz kestaneleri oluşturur.

Kültür Balıkçılığı, Olta Teknikleri ve Asgari Av Boyu

Türkiye, Akdeniz çipura yetiştiriciliğinde dünya liderleri arasındadır. Kıyıdan surfcasting veya tekneden mamun, boru kurdu, sülünez ve madya yemleriyle avı son derece heyecanlıdır. Yasal su ürünleri tebliğlerine göre çipura için minimum av boyu 20 cm'dir.