Türkiye karasularında ve uluslararası açık denizlerde Kılıç Balığı (Xiphias gladius) avcılığı tamamen yasaklanmış bir faaliyet değildir. Ancak kılıç balığı; 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yayımladığı 6/1 Ticari Tebliğ, 6/2 Amatör Tebliğ ve ICCAT (Uluslararası Atlantik Orkinoslarını Koruma Komisyonu) çok uluslu koruma planları çerçevesinde sıkı yasal kotalara, asgari boy limitine (110 cm), dönemsel av yasaklarına ve av aracı sınırlandırmalarına tabidir.
Ticari kılıç balığı avcılığı yalnızca Bakanlıkça belirlenen kılıç paraketesi veya kılıç uzatma ağı ruhsatına sahip, Bakanlık sistemine kayıtlı balıkçı gemileri tarafından icra edilebilir. Stokların üreme dönemlerini korumak amacıyla Akdeniz ve Ege'de ICCAT tavsiyeleri doğrultusunda dönemsel kapama ve moratoryumlar uygulanır. Kota dışı ve izinsiz ticari avcılık ağır idari para cezası ve ruhsat iptali gerektirir.
6/2 Numaralı Amatör Amaçlı Su Ürünleri Avcılığını Düzenleyen Tebliğ (Tebliğ No: 2024/21) ve 16 Eylül 2026 tarihli 33372 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2026/26 sayılı Tebliğ değişikliği uyarınca:
📌 ÖZET MEVZUAT HÜKMÜ: Kurallara uygun, asgari 110 cm boyunu aşmış ve günde en fazla 1 adet olmak kaydıyla izinli dönemde kılıç balığı avlamak yasak değildir. Ancak 110 cm altındaki genç bireyleri (palaska / fidan) avlamak, gece zıpkın veya fenerle avlanmak, tüp kullanmak ya da tutulan balığı satmak doğrudan 1380 Sayılı Kanun kapsamında ağır suçtur.
Halk arasında "kılıç balığı" genel adı altında anılan ancak biyolojik olarak iki ayrı familyaya (Xiphiidae ve Istiophoridae) mensup olan açık deniz pelajik türleri bulunmaktadır. Balıkçıların ve zıpkıncıların bu türleri morfolojik olarak ayırt edebilmesi hem bilimsel hem de yasal açıdan büyük önem taşır:
Kılıçbalığıgiller (Xiphiidae) familyasının yeryüzündeki tek yaşayan temsilcisidir. Ülkemizde Ege Denizi, Akdeniz ve geçmişte Marmara ile Karadeniz'de yaygın olarak kaydedilmiştir. Maksimum 455 cm boya ve 650 kg ağırlığa kadar büyüyebilir. Üst çenesinin uzantısı olan kılıcı yassı, keskin kenarlı ve bir kılıç namlusu formundadır (vücut boyunun yaklaşık üçte birini oluşturur). Yetişkin bireylerde diş, pul ve karın (pelvik/ventral) yüzgeçleri bulunmaz; kuyruk sapının iki yanında tek ve güçlü bir omurga (keel) yer alır.
Yelkenbalığıgiller (Istiophoridae) familyasına mensup, Akdeniz havzasına endemik ve ülkemizde Güney Ege ile Akdeniz açıklarında rastlanan kılıç benzeri bir türdür. Maksimum 240 cm boya ve 70 kg ağırlığa ulaşır. Kılıç balığından en temel farkı: Gagasının enine kesitinin yassı değil yuvarlak/mızrak biçimli olması, gövdesinin pullarla kaplı olması, uzun ve ince karın yüzgeçlerinin bulunması ve kuyruk sapında çift omurga taşımasıdır.
Atlantik kökenli bir İstiforid olup, Cebelitarık Boğazı yoluyla Akdeniz'e giriş yapan ve nadiren güney sahillerimiz açıklarında gözlemlenen bir marlin türüdür. Yuvarlak gaga yapısı, yuvarlak uçlu sırt ve anal yüzgeçleri ile tanınır. Maksimum 300 cm boya ve 82 kg ağırlığa erişir.
Sırtında gövde yüksekliğini aşan kobalt mavisi devasa yelken yüzgeciyle açık denizlerin en hızlı balıklarındandır (saatte 110 km hıza çıkabilir). Akdeniz havzasına nadiren giriş yapan pelajik göçmendir.
| Tür / Bilimsel Adı | Familya | Kılıç / Gaga Yapısı | Karın Yüzgeci | Yasal Asgari Boy |
|---|---|---|---|---|
| Hakiki Kılıç Balığı Xiphias gladius |
Xiphiidae | Yassı, geniş kılıç formu | YOK (Erişkinde) | 110 cm (LJFL) |
| Akdeniz Mızrak Balığı Tetrapturus belone |
Istiophoridae | Yuvarlak kesitli, kısa mızrak | VAR (İnce uzun) | Genel tür koruması |
| Beyaz Marlin Kajikia albida |
Istiophoridae | Yuvarlak gaga, kavisli | VAR | Genel amatör limitler |
| Yelken Balığı Istiophorus platypterus |
Istiophoridae | Uzun yuvarlak mızrak | VAR | Genel amatör limitler |
Kılıç balığı pelajik, okyanusal ve mevsimsel sıcaklık dalgalanmalarına göre binlerce mil göç eden yüksek enerjili bir türdür. Akdeniz havzasında kılıç balıklarının av verme periyotları su sıcaklığı ve yem göçleriyle doğrudan ilişkilidir:
Kılıç balığı stoklarının tükenmesini engellemek için Tarım ve Orman Bakanlığı ile ICCAT tarafından belirlenen kritik yasaklar:
Açık denizde serbest dalışla yapılan derin su trofe avcılığı (Bluewater Hunting), kılıç balığı ile karşılaşmayı dünyanın en prestijli ve aynı zamanda en tehlikeli sualtı tecrübesi haline getirir:
Kılıç balığı, diğer pelajik balıklardan farklı olarak tehdit algıladığında veya yaralandığında kaçmak yerine doğrudan saldırıya geçebilen son derece cüretkar bir canlıdır:
Yasal izinli ve profesyonel ekiplerle yapılan kılıç dalışlarında balığın gövdesinden ayrılan mafsallı uçlar (slip-tip), 10-15 metrelik esnek bungee hatları ve dalgıcı derine çekmesini engelleyen yüksek basınçlı (35 PSI) açık deniz şamandıraları kullanılır. Zıpkın asla dalgıcın eline veya bileğine sabitlenmez.
Kılıç balığı derinliği 200 metreden başlayıp binlerce metreye inen kıta sahanlığı kırılma hatlarını ve sualtı kanyonlarını tercih eder:
1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu ve ilgili tebliğler uyarınca kaçak kılıç balığı avcılığına karşı uygulanan yaptırımlar:
Kılıç balığı avcılığı, asgari boy limitleri ve yasal düzenlemeler hakkında doğrudan resmî mevzuat referansları:
Kılıç balığı türleri, yasal av kuralları ve zıpkın avcılığı hakkında merak edilen tüm sorular:
Hayır, kılıç balığı avcılığı tamamen yasak değildir. 1380 Sayılı Kanun ve 6/2 Tebliği kurallarına uymak, 110 cm asgari boy limitini aşmış olmak ve kişi başı günde en fazla 1 adet ile yetinmek kaydıyla amatör olta ve serbest dalış zıpkınla avlanabilir. Ancak limit altı avcılık, gece avı ve ticari satış tamamen yasaktır.
6/2 Numaralı Tebliğ uyarınca kılıç balığı için asgari çatal boy (alt çene ucundan kuyruk çatalına kadar - LJFL) 110 cm'dir. 110 cm altındaki bireylerin avlanması, teknede bulundurulması ve karaya çıkarılması kanunen yasaktır.
Hakiki kılıç balığının (Xiphias gladius) kılıcı enine kesitte yassı bir namlu formundadır; yetişkinlerde karın yüzgeci bulunmaz ve kuyrukta tek büyük omurga vardır. Akdeniz mızrak balığının (Tetrapturus belone) gagası ise yuvarlak kesitlidir, ince uzun karın yüzgeçleri mevcuttur ve kuyruk sapında çift salma yer alır.
Yalnızca serbest dalış (nefes tutarak / apnea) yöntemiyle, gün doğumundan gün batımına kadar olan aydınlık saatlerde, dalış şamandırası kullanarak ve 110 cm boy limitine uyarak serbesttir. Gece avı ve tüplü dalışla zıpkın taşımak kesinlikle yasaktır.
Kesinlikle HAYIR! Amatör balıkçılık ve serbest dalış zıpkın avı tamamen kişisel tüketim ve spor amaçlıdır. Avlanan kılıç balığının satışı suçtur ve ağır idari para cezaları ile savcılık soruşturmasına tabidir.
Evet, kılıç balığı yaralandığında veya köşeye sıkıştığında saatte 90 km hıza çıkarak sivri masif kılıcını dalgıca veya tekneye saplayabilir. Sualtı avcılığının en tehlikeli trofelerinden biri kabul edilir ve özel açık deniz donanımı gerektirir.
16 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2026/26 sayılı Tebliğ değişikliği gereğince, 1 Eylül 2027 tarihinden itibaren amatör balıkçılık faaliyetinde bulunacak tüm gemiler için İl/İlçe Müdürlüklerinden Amatör Balıkçı Gemisi Ruhsat Tezkeresi alınması zorunludur.
1970 öncesinde Boğaz dalyanlarında düzenli avlanan kılıç balıkları, kirlilik ve gırgır baskısıyla Marmara'dan çekilmiştir. Son yıllarda orkinosların Boğaz'a dönüşü gibi olumlu gelişmeler olsa da kılıç balığı halen ağırlıklı olarak Kuzey Ege (Saros), Güney Ege ve Akdeniz açıklarında bulunmaktadır.