Mürekkep Balığı (Sepia officinalis)

Sübye / Mürekkep Balığı (Sepia officinalis) Hakkında Detaylar

Karakteristik Özellikleri ve Sübye Kemiği

Sepiidae familyasından olan Sübye (Sepia officinalis), 10 kollu (8 kısa tutucu kol, 2 uzayabilen özel avcı dokunaç) bir kafadanbacaklıdır. Gövde sırtında iç organları koruyan ve yüzme dengesini sağlayan kalker yapılı oval iç kabuk (sübye kemiği / os sepiae) taşır.

Gastronomi ve Mürekkep Kullanımı

Eti yumuşak, hafif tatlımsı ve lezzetlidir. Kendi doğal siyah mürekkebiyle pişirilen sübye tavası, mürekkep balıklı makarna ve güveci Akdeniz mutfağının özel lezzetlerindendir.

Türkiye Bölgeleri ve Derinlik

Ege Denizi, Marmara ve Akdeniz'in kıyısal kumluk, çamurluk ve deniz çayırı (Posidonia oceanica) diplerinde 1 ila 100 metre derinlik aralığında gizlenerek yaşar.

Maksimum Ölçüler ve Koruma

Maksimum gövde boyu 45 cm, ağırlık 4 kg'dır. İlkbahar üreme döneminde yumurta bırakan dişi bireylerin korunması populasyon devamlılığı için kritiktir.

Sübye / Mürekkep Balığı Anatomisi ve İç İskelet

Sepia officinalis (adi sübye / mürekkep balığı), basık oval mantosu, manto kenarını çevreleyen dar yüzgeç eteği ve sırtında taşıdığı gözenekli kalkerli iç kabuk (sübye kemiği / sepion) ile karakterizedir. Sübye kemiği gaz ve sıvı odacıklarından oluşur ve nötr batmazlık kontrolü sağlar. Ağız çevresinde 8 kısa kol ve av yakalamaya yarayan ceplere çekilebilen 2 uzun vantuzlu tentakül bulunur. Manto boyu 40 cm'ye, ağırlığı 3-4 kg'a ulaşabilir.

Kıyı Lagünleri, Kumluk ve Deniz Çayırı Yatakları

Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz'in sığ kıyı sularında 0 ila 200 metre derinliklerde yaşar. Özellikle Posidonia oceanica ve Zostera deniz çayırlarında ve kumluk zeminlerde yoğunlaşır. Taban kumu içine gömülerek derisindeki kromatofor hücreleriyle kumun rengini ve dokusunu saniyeler içinde taklit eder.

W-Şekilli Gözler, Pusu Avcılığı ve Mürekkep Savunması

W-şeklindeki gelişmiş gözleri polarize ışığı algılayabilir; bu sayede mükemmel kamufle olmuş avları bile fark eder. Yengeçler, teke karidesleri ve küçük dip balıklarını tentaküllerini şimşek hızıyla fırlatarak yakalar ve papağan gagası benzeri çenesiyle felç eder. Tehlike anında sepia mürekkebi püskürterek yapay bir duman perdesi bırakır.

Deniz Üzümü Yumurtaları ve Semelparite

İlkbaharda sığ kıyılara göç ederler. Erkekler siyah-beyaz zebra desenleriyle kur yapar. Dişiler döllenmiş yumurtalarını deniz yosunlarına veya batık dallara mürekkeple boyanmış siyah üzüm salkımları ("deniz üzümü") şeklinde yapıştırır. Üreme sonrası yetişkinlerin çoğu tükenerek ölür (semelparite).

Gastronomi, Sübye Mürekkebi ve Olta Avcılığı

Akdeniz ve Türk mutfağında çok sevilir; sübye güveç, ızgara, tavası ve kendi mürekkebiyle pişirilen sübyeli pilav / makarna gastronomi harikasıdır. Amatör balıkçılıkta yapay zokalarla (sübye zokası) avlanır. Sübye kemiği kafes kuşlarına kalsiyum desteği olarak verilir (IUCN: LC).