Calliactis Parasitica - Hermit Anemone (Calliactis parasitica)

Keşiş Yengeci Anemonu / Parazit Anemon (Calliactis parasitica) Hakkında Detaylar

Keşiş Yengeçleriyle Mükemmel Simbiyoz

Hormathiidae familyasından Calliactis parasitica, keşiş yengeçlerinin (Hermit crab) taşıdığı salyangoz kabuklarının üzerine yapışarak yaşayan bir deniz anemonudur. Yengeci ahtapot saldırılarından yakıcı kollarıyla korur; yengecin yemek artıklarını süzerek beslenir.

Maksimum Çap: Rapor edilen maksimum koloni çapı 10.0 cm'dir.

Morfolojik Yapı ve Çizgili Gövde Sütunu

Keşiş Yengeci Anemonu veya Parazit Anemon (Calliactis parasitica), Actiniaria takımının Hormathiidae familyasına ait, denizel biyolojide ortakyaşamın (simbiyoz) en kusursuz örneğidir. Koloni pedal diski (yapışma tabanı) geniş, gövde sütunu silindirik ve kalın etlidir; taban çapı 8 ila 10 santimetreye, yüksekliği 12 santimetreye ulaşabilir. Gövde rengi açık krem, sarımsı-bej veya açık kahverengi olup üzerinde boyuna uzanan kızıl-kahverengi veya morumsu çizgiler taşır. Ağız diskinin etrafında yüzlerce ince, narin ve şeffaf tentakül (dokunaç) yer alır.

Keşiş Yengeciyle Mutualist Ortakyaşam

Adındaki "parasitica" kelimesinin aksine bu canlı kesinlikle parazit değildir; keşiş yengeçleriyle (özellikle Dardanus arrosor ve Pagurus türleri) karşılıklı faydaya dayalı (mutualist) bir ortaklık kurar. Anemon, keşiş yengecinin sırtında taşıdığı boş deniz salyangozu kabuğunun (özellikle Tonna galea veya Charonia) üzerine yapışır; tek bir kabuk üzerinde 3 ila 8 anemon birden bulunabilir. Yengeç büyüyüp daha büyük bir kabuğa taşınacağı zaman, kıskaçlarıyla anemonun tabanını nazikçe okşayarak gevşetir ve eski kabuktan çıkarıp yeni kabuğunun üzerine özenle nakleder.

Acontia Savunması ve Ahtapot Kalkanı

Keşiş yengeçlerinin en büyük ölümcül düşmanı ahtapotlardır. Ancak kabuğun üzerindeki Calliactis parasitica, bir tehlike algıladığında gövdesindeki özel gözeneklerden (cinclides) dışarıya "akontiya" adı verilen metrelerce uzunlukta yapışkan, son derece yakıcı beyaz iplikler fışkırtır. Bu yakıcı zıpkınlar ahtapotun kollarını ve gözlerini yakarak yengece saldırmasını kesin olarak engeller. Karşılığında ise anemon yengecin parçaladığı avların yemek artıklarını yakalayarak beslenir ve yengeç sayesinde sürekli temiz oksijenli sulara taşınır.

Yaşam Alanı ve Beslenme Biyolojisi

Akdeniz, Ege Denizi, Marmara Denizi ve Doğu Atlantik'in 10 ila 100 metre derinliğindeki kumluk, çamurluk ve çakıllı diplerinde yaygındır. Yengecin artıklarının yanı sıra suda sürüklenen küçük planktonik organizmaları ve balık yumurtalarını da tentakülleriyle yakalayarak sindirir.

Ekolojik Değer ve Koruma

İnsan tüketimi için kullanılmaz; ancak deniz biyolojisi ve etoloji derslerinde simbiyotik evrimin ders kitabı niteliğindeki en mükemmel kanıtıdır. Kıyı bentik ekosisteminin dengeli bir üyesi olup IUCN Kırmızı Listesi'nde "Asgari Endişe" (LC) düzeyindedir.