Filamentli Çırçır (Pteragogus pelycus)

Filamentli Çırçır Balığı (Pteragogus pelycus) Hakkında Detaylar

Sırt Dikenleri İpliksi Uzamış Lesepsiyen Balık

Labridae familyasından Pteragogus pelycus, Süveyş Kanalı'ndan Ege ve Akdeniz kayalıklarına giren, sırt yüzgecinin ilk dikenleri uzun ipliksi filaman şeklinde uzamış lesepsiyen çırçır balığıdır ("Side-spot wrasse").

Maksimum Uzunluk / Ağırlık: Rapor edilen maksimum uzunluk 15.0 cm, maksimum ağırlık 0.04 kg'dır.

Morfolojik Yapı ve İpliksi Sırt Dikenleri (Filamentler)

Filamentli Çırçır Balığı veya Benekli Çırçır (Pteragogus pelycus), Labridae (lapinagiller / çırçırgiller) familyasına mensup, resiflerin bitkili kovuklarında yaşayan narin yapılı bir balıktır; yetişkin boyu 12 ila 15 cm arasındadır. Gövdesi oval, yanlardan basık ve iri sikloid pullarla kaplıdır. Türün adını aldığı en belirgin anatomik özellik, sırt yüzgecinin ilk 1 veya 2 sert dikeninin ucundan geriye doğru uzanan uzun, esnek ve ipliksi filamentlerdir (özellikle baskın erkeklerde bu flama uzantıları çok belirgindir). Operkulum (solungaç kapağı) üzerinde koyu morumsu-siyah belirgin bir göz lekesi yer alır. Gövde rengi kızılımsı kahverengi, zeytuni veya sarımsı olup beyaz beneklerle süslüdür.

Lesepsiyen Göç ve Akdeniz Kolonizasyonu

Batı Hint Okyanusu ve Kızıldeniz kökenli olan bu tür, Süveyş Kanalı üzerinden Doğu Akdeniz'e göç eden tipik bir Lesepsiyen çırçır türüdür. İsrail, Lübnan, Kıbrıs ve Türkiye'nin İskenderun, Mersin ve Güney Ege kıyılarında (Rodos ve Fethiye açıklarına kadar) hızla yerleşmiştir. 2 ila 35 metre derinliklerdeki kayalık resiflerin çatlaklarını, özellikle Posidonia oceanica ve Cymodocea nodosa deniz çayırı yataklarının içini ve makroalg ormanlarını yaşam alanı olarak seçer.

Beslenme Ekolojisi: Resif Mikro-Karnivoru

Pteragogus pelycus gündüz aktif bir etoburdur. Çenelerinde dışarı doğru kıvrık keskin kanin dişler bulunur; bu dişler deniz çayırları ve yosunlar arasında gizlenen küçük avları cımbız gibi çekip çıkarmaya yarar. Temel diyetini küçük bentik kabuklular (amfipodlar, izopodlar, tanaidler), küçük karidesler, minik deniz salyangozları ve poliket solucanları oluşturur.

Protoginik Hermafroditizm ve Sosyal Harem

Labridae familyasının tamamında olduğu gibi bu türde de "protoginik hermafroditizm" görülür. Genç bireyler dişi olarak gelişir ve üremeye katılır. Popülasyondaki iri ve yaşlı dişiler cinsiyet değiştirerek erkeğe dönüşür; erkeklerin sırt yüzgeci filamentleri uzar, renkleri daha canlı kırmızı-kahverengi tonlara bürünür ve haremini diğer erkeklere karşı agresif şekilde savunur. Üreme ilkbahar ve yaz aylarında gerçekleşir; pelajik yumurtalar dökerler.

Ekolojik Rol, Yerli Türlerle Etkileşim ve Koruma

Küçük boyutu nedeniyle ticari veya amatör balıkçılık hedefi değildir; zaman zaman kıyı olta balıkçılarının iğnelerine veya küçük galsama ağlarına takılır. Doğu Akdeniz'in yerli çırçır türleriyle (Symphodus türleri) benzer ekolojik nişleri paylaştığından biyoçeşitlilik araştırmalarında incelenmektedir. IUCN Kırmızı Listesi'nde "Asgari Endişe" (LC) statüsündedir.