Dozum Balığı (Oxynotus centrina)

Domuz Balığı / Kuzgun (Oxynotus centrina) - KORUMA ALTINDAKİ TÜR

Karakteristik Özellikleri

Oxynotidae familyasından olan Domuz Balığı (Oxynotus centrina), yüksek üçgen kalkan biçimindeki gövdesi ve zımpara gibi pürüzlü derisiyle tanınan nadir derin su kıkırdaklısıdır (200-800 m).

⛔ MUTLAK KORUMA VE AV YASAĞI

KORUMA ALTINDADIR: Nesli tehlikede olduğu için *5/1 ve 5/2 Su Ürünleri Tebliği* uyarınca avlanması ve satılması TAMAMEN YASAKTIR.

Morfolojik Yapı ve Üçgen Gövde Anatomisi

Domuz Balığı veya Sivri Köpekbalığı (Oxynotus centrina), Oxynotidae familyasına ait, derin denizlerin en tuhaf ve tarih öncesini andıran kıkırdaklı balıklarındandır. Gövde kesiti tipik bir üçgen prizmayı andırır; sırtı aşırı yükselmiş, karnı ise düz ve geniştir; boyu 80 ila 150 cm, ağırlığı 10-15 kg'a ulaşabilir. Sırtında devasa yelken biçimli iki adet sırt yüzgeci yer alır ve bu yüzgeçlerin her birinin içinde gövdeye gömülü son derece sert, kalın ve kavisli birer diken bulunur. Derisi zımpara kağıdı gibi kaba, geniş çivili plakoid pullarla kaplıdır. Başı basık, burun kısmı kısa, küt ve domuz burnunu andıran etli kıvrımlara sahiptir; iri spiraculum açıklıkları gözlerin arkasında yer alır.

Yaşam Alanı, Batiyal Yamaçlar ve Taban Davranışı

Doğu Atlantik kıyıları, tüm Akdeniz havzası ve Ege Denizi'nin 60 metreden başlayıp 700-800 metre derinliğe kadar uzanan kıta sahanlığı ve yamaçlarındaki çamurlu, killi diplerde yaşar. Hantal ve yavaş bir yüzücüdür; geniş ve düz karın tabanı sayesinde dip çamurunun üzerinde ağırlığını dağıtarak yavaşça süzülür.

Beslenme Ekolojisi: Köpekbalığı Yumurtası Avcısı

Oxynotus centrina sıra dışı bir beslenme uzmanlaşmasına sahiptir. Küçük ağzı etli dudaklarla çevrilidir; üst çenede dar zıpkın dişler, alt çenede ise testere biçimli üçgen dişler sıralanmıştır. Mide analizleri diyetinin önemli bir bölümünü diğer kıkırdaklı balıkların (kedibalığı ve vatozlar) çamurlu tabandaki keratin yumurta kapsüllerinin oluşturduğunu kanıtlamıştır; kalın kapsülü delerek içindeki besleyici embriyoyu ve sarıyı emer. Ayrıca çamur poliketleri ve küçük kabuklularla da beslenir.

Aplasental Viviparite ve Düşük Üreme Hızı

Aplasental vivipar (ovovivipar) olarak ürer. Gebelik süresi yaklaşık 10 ila 12 ay sürer. Dişi birey tek bir batında 7 ila 12 adet tamamen gelişmiş yavru dünyaya getirir. Yavrular doğduklarında yaklaşık 20-25 cm boyundadır. Geç cinsel olgunlaşması ve az yavru vermesi türü insan baskısına karşı olağanüstü kırılgan kılar.

⛔ MUTLAK KORUMA STATÜSÜ VE KESİN AV YASAĞI

🔴 SAVUNMASIZ VE TEHLİKEDE (VU): Derin dip trollerinde hedef dışı (bycatch) olarak yakalanması Akdeniz popülasyonlarında kritik gerilemeye yol açmıştır. IUCN Kırmızı Listesi'nde Savunmasız / Hassas (Vulnerable - VU) statüsündedir.

T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yayımladığı 5/1 Ticari ve 5/2 Amatör Tebliği ve Bern Sözleşmesi Ek-2 uyarınca Domuz Balığı'nın Türkiye karasularında avlanması, gemide alıkonulması, karaya çıkarılması ve ticareti YIL BOYUNCA TAMAMEN YASAKTIR; ağlara takılan bireyler derhal canlı olarak denize iade edilmelidir.