Aynalıvatoz (Raja miraletus)

Aynalı Vatoz (Raja miraletus) Hakkında Biyolojik Detaylar

Karakteristik "Ayna" Benekleri

Rajidae familyasından olan Aynalı Vatoz (Raja miraletus), iki kanat ortasında elektrik mavisi çemberle çevrili koyu renkte "ayna" benekleri taşıyan kıkırdaklı yassı dip türüdür. Dasyatis vatozları gibi kuyruğunda öldürücü zehirli iğne bulunmaz.

Gastronomi ve Türkiye Bölgeleri

Kanat eti ayıklanarak yapılan tavası ve buğulaması lezzetlidir. Ege, Akdeniz ve Marmara kumluk diplerinde 10 ila 300 metre derinlikte yaşar.

Morfolojik Yapı ve Çarpıcı 'Ayna' Gözlekleri

Rajidae (Gerçek Vatozgiller) familyasının Akdeniz'deki en kolay teşhis edilen ve zarif kıkırdaklı dip balıklarından biri olan Raja miraletus (Aynalı Vatoz / Kahverengi Vatoz / Brown Ray), yassı eşkenar dörtgen gövdesiyle tanınır. Burun kısmı kısa, üçgensi ve sivridir. Sırt rengi açık kahverengi, pas sarısı veya bej tonlarında olup üzeri minik koyu beneklerle kaplıdır; karnı ise pürüzsüz beyazdır.

Bu türe adını veren ve onu diğer tüm vatozlardan ilk bakışta ayıran görsel alameti farikası, her iki göğüs kanadının merkezinde yer alan 'ayna' (oselus) lekesidir. Bu leke, ortasında parlak kobalt veya elektrik mavisi bir halka, onun çevresinde siyah bir çember ve en dışta sarı-turuncu bir haleden oluşur. Tıpkı devasa bir gözü andıran bu lekeler, yukarıdan yaklaşan köpekbalıkları ve yunusları yanıltıp korkutarak savuşturmaya yarayan zekice bir savunma mimikrisidir.

Zehirsiz Kuyruk ve Kıkırdaklı Zırh

Denizlerimizde yaşayan iğneli vatozların (Dasyatidae) aksine, Aynalı Vatoz'un kuyruğunda kesinlikle zehirli batıcı bir iğne bulunmaz. Kuyruğu boyunca yalnızca sıralı küçük, sert kıkırdaksı tüberküller (dikenimsi çıkıntılar) yer alır. Yetişkin boyları 50 ila 60 cm civarında olup, kanat açıklığı 35-40 cm'yi bulur.

Yaşam Alanı ve Bentik Beslenme

Marmara Denizi, Ege Denizi ve Akdeniz'in 15 metreden başlayarak 300 metre derinliğe kadar uzanan kumluk, çakıllı kum ve yumuşak çamurluk diplerinde yaşar. Kanat hareketleriyle üzerine kum serperek kendini kamufle eder. Taban yüzeyindeki yengeçleri, teke karideslerini, küçük pisi ve kaya balıklarını, poliket deniz kurtlarını geniş ağzındaki kırma diş plakalarıyla ezerek tüketir.

Üreme ve Denizkızı Çantası (Mermaid's Purse)

Ovipar (yumurtlayan) bir türdür. İlkbahar ve yaz aylarında çiftleşen dişiler, tabana boynuzsu, dört köşesinde kanca biçimli uzantılar bulunan sert kıkırdaklı yumurta kapsülleri bırakır. Halk arasında "denizkızı cüzdanı" olarak bilinen bu kapsüller deniz çayırlarına takılarak gelişir ve minik yavru vatoz kapsülü yırtarak denize çıkar.

Gastronomi Değeri

Akdeniz ve Ege balıkçılığında kanatları değerlendirilen lezzetli bir sofra balığıdır. Kalın derisi tulum şeklinde soyulduktan sonra beyaz, lifli ve kılçıksız kanat eti tereyağında kızartılır, sarımsaklı sosa batırılarak tavası yapılır veya defne yapraklı buğulama şeklinde servis edilir.