Saydamkaya Balığı (Aphia minuta mediterranea)

Akkaynak / Beyaz Gobi / Saydam Kaya Balığı (Aphia minuta)

Cam Gibi Şeffaf Gövdeli ve Pelajik Yüzen Neotenik Kaya Balığı

Gobiidae familyasından Akkaynak / Saydam Balık (Aphia minuta), Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz'in kıyı sularında (0-80 m) pelajik sürüler halinde yüzen, erginleştiğinde bile larva gibi tamamen şeffaf kalan (neoteni), iç organları ve omurgası dışarıdan netçe görülen gurme bir minyatür balıktır ("Transparent goby"). İspanya ve İtalya'da zeytinyağında kızartılarak çok yüksek fiyata tüketilir.

Maksimum Boy / Ağırlık: Rapor edilen maksimum uzunluk 8.0 cm, ağırlık 0.004 kg (4 gram)'dır.

Cam Gibi Şeffaf Gövde ve Neotenik Yaşam Formu

Gobiidae (Kayabalığıgiller) familyasından Aphia minuta (Akkaynak / Şeffaf kayabalığı / Beyaz gobi / Transparent goby), denizlerimizin en ilginç evrimsel adaptasyonlarından birini sergiler. Tipik dipte yaşayan kayabalıklarının aksine neotenik bir türdür; yani ergin yaşa ulaştığında bile larva evresinin şeffaf, narin ve pelajik özelliklerini korur.

Vücudu cam gibi saydamdır; iç organları, omurgası ve atan kalbi dışarıdan çıplak gözle net bir şekilde izlenebilir. Yalnızca gözleri parıldayan gümüşi bir tabakayla kaplıdır ve gövdesi üzerinde birkaç minik kırmızımsı kromatofor noktası bulunur. Çenelerinde ince sivri dişler yer alır. Erkeklerin sırt ve anal yüzgeçleri dişilere oranla daha uzundur. Maksimum boyu 4 ila 6 cm arasındadır.

Pelajik Kıyı Suları ve Deniz Çayırı Yatakları

Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz'in kıyı sularında 0 ila 80 metre derinlikler arasında yaşar. Taban kayalarına yapışıp oturmak yerine, su kolonunda deniz çayırlarının (Posidonia, Zostera) hemen üzerinde devasa sürüler halinde serbestçe yüzer.

Zooplankton ve Larva Avcılığı

Pelajik zooplanktonla beslenir. Diyetinin temelini kopepodlar, kladoserler, sirriped larvaları, minik mysidler ve planktonik omurgasız yumurtaları oluşturur.

Tek Yıllık Yaşam Döngüsü ve Üreme Sonrası Toplu Ölüm

Yaşam döngüsü çok kısadır; ömrü yalnızca 1 yıldır. Erken ilkbahardan yaz başına kadar ürerler. Dişiler boş çift kabuklu kabuklarının içine veya kayalara yapışkan armut biçimli yumurtalar döker. Erkek yumurtaları döller ve kısa süre korur; üreme mevsiminin ardından ergin bireylerin tamamı ölür ve türün devamı o yıl doğan yeni nesle kalır.

Akdeniz Gastronomisi (Chanquete) ve Koruma

İspanya ve İtalya kıyılarında "chanquete" veya "rossetto" adıyla bilinen ve una bulanıp çıtır kızartılan son derece pahalı bir gurme lezzettir. Ancak aşırı avlanma baskısı nedeniyle Akdeniz genelinde avcılığına sıkı kotalar ve yasaklar getirilmiştir. IUCN Kırmızı Listesi'nde "Asgari Endişe" (LC) düzeyindedir.