Gobiidae (Neogobius melanostomus)

Külhankaya Balığı (Zosterisessor ophiocephalus) Hakkında Detaylar

Karakteristik İri Vücut

Gobiidae familyasından Külhankaya Balığı (Zosterisessor ophiocephalus), lagünlerde ve deniz çayırlarında gezen iri bir kaya balığı türüdür (25 cm). Eti lezzetlidir.

Yılanbaş Morfolojisi ve İri Gövde

Külhankaya Balığı veya Saz Kayası (Zosterisessor ophiocephalus), yılan başına benzeyen geniş ve basık kafa yapısı, kalın etli dudakları ve sarımsı-yeşil mermer desenleriyle tanınır. 25 cm uzunluğa ve 250 gram ağırlığa ulaşabilen Akdeniz ve Karadeniz'in en iri kaya balıklarındandır.

Habitat ve Lagün / Çayır Ekosistemi

Acı su lagünlerinde, haliçlerde, nehir ağızlarında ve Zostera ile Posidonia deniz çayırı çayırlarının yumuşak çamurlu diplerinde (0.5 ila 30 metre) yaşar. Düşük tuzluluğa ve çamurlu taban koşullarına mükemmel uyum sağlamıştır.

Beslenme ve Pusu Avcılığı

Çamur tabanında pusuya yatarak küçük yengeçler, çamur karidesleri, küçük çift kabuklular, poliket kurtları ve yavru balıklarla beslenir.

Üreme, Olta Balıkçılığı ve Gastronomi

İlkbaharda deniz çayırlarının kökleri arasına veya taş altlarına çamur tünelleri kazarak yuva yapar ve yumurtaları korur. Kaya balıkları arasında ticari ve gastronomi değeri en yüksek türdür; beyaz, kılçıksız ve sıkı eti özellikle tava ve buğulamalarda çok beğenilir. Amatör oltacılar tarafından teke ve mamunla kolayca avlanır.

Gobiidae Familyasının Genel Karakterleri ve Vantuz Yüzgeç Yapısı

Gobiidae (Kayabalığıgiller), 2.000'den fazla türüyle kemikli balıklar (Teleostei) dünyasının en zengin ve en çeşitli familyalarından biridir. Familya üyelerinin en temel anatomik ortak özelliği; karın (pelvik) yüzgeçlerinin birleşerek göğüs altında disk şeklinde güçlü bir emici vantuz (pelvic sucker) oluşturmasıdır. Bu vantuz sayesinde kayabalıkları sert dalgaların ve akıntıların dövdüğü kayalara, taşlara ve sert zeminlere sıkıca tutunabilirler. Familyanın hem yerel hem de küresel ölçekte en ünlü ve istilacı türlerinden biri Yuvarlak Kayabalığı (Neogobius melanostomus) balığıdır.

Neogobius Melanostomus Morfolojisi ve Siyah Leke

Yuvarlak kayabalığı, dolgun ve silindirik gövdeli, geniş başlı ve iri dudaklıdır; boyu 15 ila 25 cm arasındadır. Vücudu arduvaz grisi, açık kahverengi ve siyah lekelerle alacalıdır. En kusursuz ayırt edici özelliği; birinci sırt yüzgecinin arka ucunda yer alan iri, kömür siyahı bir beneğe (ocellus) sahip olmasıdır.

Ponto-Kaspik Köken ve Küresel İstilacılık

Karadeniz, Azak Denizi ve Hazar Denizi'nin yerli türü olan Neogobius melanostomus, gemilerin balast sularıyla taşınarak Kuzey Amerika Büyük Gölleri'ne ve Baltık Denizi'ne girmiş; dünya tarihinin en yıkıcı istilacı balıklarından biri haline gelmiştir. Tatlı sudan acı ve tuzlu sulara kadar her ortamda yüksek yoğunluklar kurar.

Moluskivor (Midye Kırıcı) Beslenme

Güçlü faringeal (yutak) diş plakalarına sahiptir. Özellikle çizgili midyeleri (Dreissena polymorpha), küçük çift çenetlileri, kabukluları ve diğer balıkların yumurta ve larvalarını kırarak tüketir.

Üreme ve Erkek Ebeveyn Bakımı

Yılda birkaç kez yumurtlarlar. Erkekler taşların altına yuva kazar ve tamamen simsiyah bir üreme rengine bürünür. Dişinin bıraktığı yapışkan yumurtaları havalandırarak ve saldırganca savunarak ebeveyn bakımı sağlarlar.

Ekolojik Rol ve Koruma

Doğal Karadeniz havzasında kalkan, mezgit ve levrek için ana yem kaynağıdır; ancak istila ettiği yabancı sularda yerli türleri yok eder. Doğal yaşam alanlarında popülasyonu dengelidir. IUCN Kırmızı Listesi'nde Asgari Endişe (LC) statüsündedir.