Kayabalığı - Tubenose Goby (Proterorhinus marmoratus)

Boru Burunlu Kaya Balığı (Proterorhinus marmoratus)

Üst Dudak Üzerinde İki Tüp Dokunaç Taşıyan Nehir ve Kıyı Balığı

Gobiidae familyasından Boru Burunlu Kaya Balığı (Proterorhinus marmoratus), Karadeniz, Marmara ve Ege'nin lagünlerinde, nehir deltalarında ve bitkili sığlıklarında yaşayan, ön burun delikleri üst dudağın üzerine sarkan iki adet tüp/boru biçimli uzantıya dönüşmüş, mermer desenli kamuflaj ustası bir dip balığıdır ("Tubenose goby").

Maksimum Boy / Ağırlık: Rapor edilen maksimum uzunluk 11.0 cm, ağırlık 0.02 kg (20 gram)'dır.

Boru Burun Delikleri ve Mermer Kamuflajı

Gobiidae familyasından Proterorhinus marmoratus (Mermer Tatlısu Kaya Balığı / Boru Burunlu Kaya Balığı / Tubenose goby), Ponto-Hazar havzasına özgü bentik bir tatlısu ve acı su balığıdır. Balığın en karakteristik taksonomik özelliği, ön burun deliklerinin üst dudağın üzerine doğru uzanan belirgin boru biçiminde küçük tüpler (tübül) oluşturmasıdır. Bu tübüller koku duyusunu yönlendirerek bulanık sularda avını bulmasını sağlar.

Gövdesi silindirik ve arkaya doğru incelir. Vücut rengi sarımsı-kahverengi veya açık bej zemin üzerine mermer damarlarını andıran koyu kahverengi lekeler, benekler ve dalgalı çizgilerle bezelidir; kuyruk yüzgecinin tabanında hilal biçiminde koyu bir leke yer alır. Maksimum boyu 8-10 cm'dir.

Habitat ve Nehir-Lagün Ekotonları

Karadeniz ve Marmara Denizi havzasına bağlanan nehirlerin (Sakarya, Yeşilırmak, Meriç, Tuna) alt çığırlarında, acı su lagünlerinde, göllerde ve korunaklı kıyılarda yaşar. Taşlık, çakıllı, yoğun su altı bitkileriyle kaplı ve sığ (0.5-5 m) suları tercih eder. Karın yüzgeçlerinin birleşmesiyle oluşan pelvik emici disk sayesinde hızlı nehir akıntılarına ve taş yüzeylerine sımsıkı tutunur.

Beslenme ve Bentik Mikro Avcılık

Etoburdur. Başlıca besinlerini kironomid (sivrisinek) larvaları, amfipodlar (gammarus), küçük tatlısu salyangozları, sucul böcekler ve balık yumurtaları oluşturur. Taş aralarında gizlenerek yakından geçen avları aniden vakumlayarak yutar.

Üreme ve Erkek Taş Yuva Nöbeti

İlkbahar ve yaz aylarında ürer. Erkek birey yassı bir taşın veya boş midye kabuğunun altını kazarak tünel şeklinde bir yuva kurar. Dişinin tavana yapıştırdığı yumurtaları dölleyen erkek, yavrular serbest yüzene kadar yuva ağzında bekleyerek yüzgeçleriyle yumurtaları havalandırır ve silt birikimini engeller.

Besin Zinciri ve Ekolojik Rolü

Doğrudan ticari avcılığı yapılmaz; ancak tatlısu levreği (sudak), turna, yayın ve kıyı su kuşlarının en temel doğal yem balıklarından biridir. Nehir ve lagün ekosistemlerinin biyolojik dengesinde önemli bir halkadır.