Orkinos (Euthynnus alletteratus)

Yazılı Orkinos (Euthynnus alletteratus) Hakkında Kapsamlı Rehber

Göğsünde Parmak İzi Benekleri ve Sırtında Yazı Desenleri Olan Pelajik Füze

Scombridae familyasından Yazılı Orkinos (Euthynnus alletteratus), Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz'in açık ve kıyı sularında (0-200 m) şimşek hızıyla avlanan, sırtında karmaşık dalgalı yazı desenleri ve göğüs-karın yüzgeçleri arasında 3-7 adet belirgin koyu parmak izi lekesi taşıyan güçlü bir orkinos türüdür ("Little tunny").

Gastronomi Zirvesi ve Yasal Av Limiti

Sardalya, çaça ve kolyoz sürüleriyle beslenir. Eti koyu kırmızı, yüksek proteinli ve çok besleyicidir; ızgara takozu, marine fırını ve konservesi mükemmeldir.
Maksimum Uzunluk: Rapor edilen maksimum uzunluk 122 cm (1.22 metre), ortalama boy 60-90 cm'dir.
Maksimum Ağırlık: Rapor edilen maksimum ağırlık 16.5 kg'dır.
Yasal Av Limiti: 5/1 & 5/2 Su Ürünleri Tebliği uyarınca yazılı orkinosta minimum av boyu 45 cm'dir.

Yazılı Orkinos Morfolojisi ve Koltukaltı Benekleri

Euthynnus alletteratus (yazılı orkinos), hidrodinamik torpil gövdesi, parlak metalik çelik mavisi sırtı üzerindeki dalgalı eğik siyah çizgileri ve göğüs yüzgecinin hemen altında yer alan 3 ila 7 adet belirgin koyu leke ("parmak izi / koltukaltı benekleri") ile diğer orkinoslardan derhal ayrılır. Kuyruk yüzgeci hilal biçiminde olup kuyruk sapında güçlü yanal omurgalar bulunur. 1 metre boya ve 15-16 kg ağırlığa ulaşabilir.

Kıyı Pelajik Suları ve Termal Akıntılar

Akdeniz, Ege ve Marmara Denizi'nin 0 ila 150 metre derinliklerdeki ılık kıyı pelajik sularında yaşar; Karadeniz'e yaz aylarında nadiren girer. Kıyıya yakın burun başlarında, adalar arasında ve akıntı çizgilerinde büyük sürüler halinde hızlı devriyeler atar.

Yüksek Hızlı Sürü Avcılığı ve Diyet

Hamsi, sardalya, çaça, kolyoz ve küçük kalamarlarla beslenir. Yüzme hızları saatte 70-80 km'ye ulaşabilir. Balık sürülerini alttan yüzeye doğru sıkıştırarak suyun üzerinde köpüklü beslenme kaynamaları (boil) oluştururlar.

Kısmi Endotermi ve Yaz Üremesi

Kırmızı kas dokusundaki karşı akımlı damar ağları (rete mirabile) sayesinde vücut sıcaklığını ortam suyunun birkaç derece üzerinde tutabilir. Yaz aylarında (Haziran-Ağustos) ılık açık kıyı sularında ürer; larvalar inanılmaz bir hızla büyüyerek aynı yıl içinde yarım kiloya ulaşır.

Sportif Sırtı Avcılığı, Gastronomi ve Yönetim

Sportif olta balıkçılığında sahte balıklar ve tüy çaparilerle yapılan sırtı avının en enerjik hedeflerindendir; oltaya takıldığında makaradan yüzlerce metre ip boşaltır. Eti kırmızı, bol kanlı ve aromatiktir; ızgara ve tavası yapılır, lakerda için de kullanılır. Popülasyonu Akdeniz'de boldur (IUCN: LC).