Kolyoz (Scomber japonicus)

Uskumru ve Kolyoz (Scombridae) Hakkında Biyolojik ve Ekolojik Detaylar

Karakteristik Özellikleri ve Anatomik Farklar

Scombridae familyasına mensup olan Uskumru (Scomber scombrus) ile Kolyoz (Scomber colias / S. japonicus) denizlerimizin en hareketli pelajik balıklarındandır. İki tür birbirine çok benzese de belirgin anatomik farklara sahiptir: Uskumru'da yüzme kesesi bulunmaz, göz çapı küçüktür ve karın bölgesi lekesiz parlak gümüşi beyazdır. Kolyoz'da ise yüzme kesesi mevcuttur, gözü iri ve karın bölgesinde belirgin gri-siyah benekler/desenler yer alır.

Gastronomi Değeri ve Kültürümüzdeki Yeri

Eti yağlı, protein ve Omega-3 deposudur. Özellikle Eylül-Aralık aylarındayağlandığında uskumru çirozu, ızgarası, tuzlaması ve kağıtta pişirimi Türk gastronomi kültürünün en ikonik deniz lezzetlerindendir.

Türkiye Bölgeleri ve Göç Yolları

Marmara Denizi, İstanbul ve Çanakkale Boğazları, Ege ve Karadeniz sularında dönemsel göç sürüler oluştururlar. 10 ila 300 metre derinlik açık sularında çaparilerle, olta takımlarıyla ve gırgır ağlarıyla avlanırlar.

Maksimum Ölçüler ve Yasal Av Limitleri

Maksimum boy 50 cm, ağırlık 1.1 kg'dır (ortalama 20-30 cm).

Yasal Mevzuat ve Yasaklar: Tarım ve Orman Bakanlığı 5/1 Ticari ve 5/2 Amatör Su Ürünleri Tebliği uyarınca minimum av boyu 20 cm'dir.

Biçimsel ve Anatomik Nitelikler

Scombridae ailesinden olan kolyoz, uskumruya çok benzer fakat karnındaki grimsi-mavi benekler ve lekeler, daha iri gözleri ve vücut içinde hava kesesi taşımasıyla ayrılır. Sırtında yeşilimsi-mavi dalgalı desenler yer alır. Boyu 25-35 cm arasındadır.

Biyotop ve Batimetrik Dağılım

10 metreden 250 metre derinliğe kadar olan kıyısal ve açık pelajik sularda sürüler halinde gezer. Ege, Marmara ve Akdeniz'de boldur.

Trofik Düzey ve Avlanma Stratejisi

Hamsi, çaça, kopepodlar ve pelajik kabuklularla beslenen aktif bir yüzücüdür.

Yaşam Döngüsü ve Üreme Biyolojisi

Yaz aylarında açık denizde pelajik yumurtlama yapar.

Balıkçılık Yönetimi, Gastronomi ve Koruma Statüsü

Gırgır ve çapariyle çok miktarda avlanır. Izgarası, tavası, pilakisi ve güneşte kurutulan 'çiroz' mezesi meşhurdur. Asgari boy 18 cm'dir.