Mahmuzlu Camgöz (Squalus acanthias)

Mahmuzlu Camgöz / Dikenli Köpekbalığı (Squalus acanthias) ⚠️ VU / HASSAS KORUMA

Sırt Yüzgeçlerinin Önünde Sivri Mahmuz Taşıyan Beyaz Benekli Avcı

Squalidae familyasından Mahmuzlu Camgöz (Squalus acanthias), Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz'in 10 ila 900 metre derinliğindeki soğuk sularında sürüler halinde göç eden, kurşuni sırtı boyunca beyaz yıldız benekleri dizili, anal yüzgeci bulunmayan ve her iki sırt yüzgecinin önünde sert sivri birer savunma dikeni (mahmuz) taşıyan kadim bir köpekbalığıdır ("Spiny dogfish / Piked dogfish").

⚠️ MAHMUZ DİKENİ & KORUMA STATÜSÜ: Sırtındaki sert mahmuzlar zehirsiz olmakla birlikte derin mekanik yaralanmalara yol açabilir. 2 yıla varan gebelik süresi nedeniyle aşırı avcılığa karşı çok hassastır; IUCN Kırmızı Listesi'nde Duyarlı (VU) statüsündedir.

Beslenme ve Gastronomi Değeri

Hamsi, çaça, mezgit ve karides sürüleriyle beslenir. Eti kar beyazı, kılçıksız ve son derece lezzetlidir; derisi soyularak takoz ızgarası, fileto tavası ve fümesi yapılır.

Morfometri

Maksimum Uzunluk: Rapor edilen maksimum uzunluk 160 cm (1.6 metre), ortalama boy 70-110 cm'dir.
Maksimum Ağırlık: Rapor edilen maksimum ağırlık 10.0 kg'dır.

Mahmuzlu Camgöz Morfolojisi ve Savunma Dikenleri

Squalus acanthias (mahmuzlu camgöz / mahmuzlu köpekbalığı), her iki sırt yüzgecinin önünde yer alan keskin, sert ve zehirli mukusla kaplı kemik mahmuzlarıyla tanımlanır. Gövdesi silindirik, hidrodinamik ve kurşuni gri-kahverengi zemin üzerine gençlerde beyaz beneklerle bezelidir. Anal yüzgeci bulunmaz. Karın bölgesi beyazdır ve gözleri ışığı yansıtan tapetum lucidum tabakası sayesinde zümrüt yeşili parıldar.

Batiyal Şelf ve Sıcaklık Göçleri

Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz'in kıta sahanlığı ve yamaçlarında 10 metreden 900 metre derinliğe kadar geniş bir batimetrik aralıkta yaşar. Soğuk ve ılıman suları tercih eder. Karadeniz'de hamsi ve çaça sürülerinin peşinden mevsimsel dikey ve yatay göçler gerçekleştirir; tabana yakın sularda büyük sürüler oluşturur.

Yırtıcı Avlanma Davranışı ve Diyet

Küçük pelajik balıklar (hamsi, sardalya, istavrit, çaça), mezgit, kalkan yavruları, kalamarlar ve dip yengeçleriyle beslenir. Kesici dişleriyle avlarını parçalayarak yutar. Sürü halinde koordineli saldırılar düzenleyerek balık sürülerini sıkıştırır.

Uzun Gebelik Süresi ve Ovoviviparite

Omurgalılar aleminin en uzun gebelik sürelerinden birine sahiptir; embriyo gelişimi 18 ila 24 ay sürer. Aplasantal vivipar (ovovivipar) türdür; dişi her doğumda 2 ila 15 arasında canlı yavru dünyaya getirir. Cinsel olgunluğa erkekler 10-15, dişiler ise 15-20 yaşlarında ulaşır; bu olağanüstü yavaş üreme döngüsü türü aşırı avlanmaya karşı aşırı kırılgan yapar.

Ekonomik Tüketim, Karaciğer Yağı ve Koruma Statüsü

Eti beyaz ve lezzetlidir; İngiltere'de ünlü "fish and chips" yapımında rock salmon adıyla, Karadeniz ve Marmara'da ise buğulama ve tavasıyla tüketilir. Karaciğeri skualen ve A vitamini bakımından çok zengindir. Aşırı avlanma nedeniyle IUCN Kırmızı Listesi'nde Hassas (VU) statüsünde listelenmiştir; uluslararası kotalar ve koruma tedbirleri titizlikle uygulanmalıdır.