Deniz Anemonu (Anemonia sulcata)

Adi Deniz Anemonu / Yeşil Deniz Anemonu (Anemonia viridis) Hakkında Detaylar

Mor Uçlu Yeşil Yakıcı Dokunaçlı Anemon

Actiniidae familyasından Anemonia viridis / Anemonia sulcata, sığ kayalıklarda kolonileşen mor-yeşil uzun dokunaçlı deniz anemonudur ("Snakelocks anemone"). Akdeniz mutfağında unlanıp kızartılarak tüketilir ("Ortiguillas de mar").

Maksimum Koloni Çapı: Rapor edilen maksimum çap 20 cm'dir.

Morfolojik Yapı ve Geri Çekilemeyen Tentakül Anatomisi

Adi Deniz Anemonu veya Yeşil Deniz Anemonu (Anemonia viridis, sinonim Anemonia sulcata), Cnidaria şubesinin Actiniidae familyasına mensup, kıyı kayalıklarının en yaygın ve dikkat çekici omurgasız polip formudur. Tabanında kayalara sımsıkı yapışmasını sağlayan kaslı bir pedal disk (pedal disc), silindirik bir gövde sütunu ve üst kısmında ağız açıklığını çevreleyen 200'e yakın uzun, esnek ve kıvrımlı dokunaç (tentakül) bulunur. Diğer birçok deniz anemonu türünün aksine Anemonia viridis dokunaçlarını tehlike anında gövdesinin içine tamamen geri çekemez; bu nedenle dokunaçları daima su içinde dalgalanır vaziyettedir. Tentaküllerinin rengi parlak çimen yeşili veya açık kahverengi olup, uç kısımlarında son derece estetik menekşe-mor veya pembe düğmecikler yer alır.

Zooxanthellae Simbiyozu ve Güneş Işığı Bağımlılığı

Yeşil deniz anemonunun parlak yeşil rengi kendi hücresel pigmentinden değil, dokularında endosimbiyotik olarak yaşayan tek hücreli mikroskobik alglerden (dinoflagellatlar / Zooxanthellae) kaynaklanır. Anemon bu alglerin fotosentez yaparak ürettiği glikoz, gliserol ve amino asit gibi organik besin maddelerini doğrudan emer ve metabolik enerji ihtiyacının büyük kısmını buradan karşılar. Karşılığında ise alglere korunaklı bir yaşam alanı ve inorganik azot-fosfor atıklarını sağlar. Bu zorunlu simbiyoz nedeniyle Anemonia viridis, güneş ışığının bol olduğu çok sığ kayalık zeminlerde, gelgit havuzlarında ve 0 ila 10-15 metre derinlikteki aydınlık fotik zonda kolonileşir.

Knidosit / Nematosist Cephaneliği ve Avlanma

Fotosentez desteğine ek olarak anemon aktif bir etoburdur. Dokunaçlarının yüzeyi milyonlarca mikroskobik yakıcı kapsül (knidosit / nematosist) ile kaplıdır. Dikkatsiz bir küçük balık, kaya balığı yavrusu, karides veya yengeç dokunaçlara temas ettiği anda mikroskobik zıpkınlar tetiklenir ve nörotoksik zehir avın dokusuna enjekte edilir. Felç olan ve dokunaçların mukusuna yapışan av, dokunaçların koordineli kasılmasıyla merkezdeki ağız açıklığına taşınır ve gastroensefalik boşluğa alınarak sindirilir. İnsan tenine temas ettiğinde deride yanma, kaşıntı ve kızarıklığa sebep olabilir.

Üreme Modelleri: Eşeyli ve Bölünerek Eşeysiz Üreme

Anemonia viridis hem eşeyli hem de eşeysiz yollarla çoğalabilen olağanüstü bir üreme plastisitesine sahiptir. Koloniler genellikle boyuna bölünme (longitudinal fission) yoluyla eşeysiz olarak çoğalır; polip kendini dikey olarak ortadan ikiye böler ve birbirinin genetik kopyası (klon) olan iki yeni anemon oluşur. Bu sayede kayalık yüzeyleri tamamen kaplayan devasa klonal koloniler meydana gelir. Yaz aylarında ise eşeyli üreme gerçekleşir; suya bırakılan gametlerin birleşmesiyle oluşan planula larvaları akıntılarla yeni kayalık zeminlere taşınarak yeni kolonilerin temelini atar.

Gastronomi Değeri (Ortiguillas), Ekoloji ve Koruma

Genel kanının aksine bu deniz anemonu Akdeniz mutfağında aranan özel bir gurme delikatesidir. Özellikle İspanya'nın Endülüs (Cádiz) bölgesinde "Ortiguillas de mar" adıyla bilinir; taze toplanan anemonlar sirkeli suda marine edildikten sonra unlanıp kızgın zeytinyağında çıtır çıtır kızartılır; dışı çıtır içi kremsi, yoğun bir iyot ve deniz aromasına sahiptir. İtalya'nın Sardinya adasında da ("orziadas") benzer şekilde tüketilir. Kıyı ekosisteminde birçok özel karides ve anemon kaya balığı (Gobius bucchichi) için koruyucu bir mikrohabitat sunar; bu türler anemonun zehrine bağışıklık kazanmıştır. Kıyı kirliliği ve aşırı toplama baskısına karşı yerel mevzuatlarla korunmaktadır.