Noktalıüzgün Balığı (Callionymus risso)

Risso Üzgün Balığı / Noktalı Üzgün (Callionymus risso)

Sığ Kumlukların Minyatür Kamuflajlı Üzgün Balığı

Callionymidae familyasından Risso Üzgün Balığı (Callionymus risso), Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz'in 1 ila 150 metre derinliğindeki kumluk diplerinde kuma gömülü yaşayan, sarı-kum rengi sırtı ince siyah beneklerle süslü minik ve zararsız bir dip balığıdır ("Risso's dragonet").

Maksimum Uzunluk / Ağırlık: Rapor edilen maksimum uzunluk 11.0 cm, ağırlık 0.015 kg (15 gram)'dır.

Morfolojik Yapı ve Kancalı Preoperkulum Anatomisi

Noktalı üzgün balığı veya Risso üzgünü (Callionymus risso), Callionymidae familyasının sığ kumluk diplerde yaşayan minyatür ve son derece sevimli bir teleost balığıdır ("Risso's dragonet"). Maksimum boyu 8 ila 11 cm arasındadır. Gövdesi silindirik, uzamış ve tamamen pulsuzdur; kalın kaygan bir mukus tabakasıyla örtülüdür. Başı yukarıdan basıktır; yukarı bakan iri gözleri ve küçük boru biçimli ağzı vardır. En belirgin anatomik teşhis noktası, solungaç kapağının önünde (preoperkulum) yer alan ve arka ucu 3-4 adet keskin çengel/kanca ile sonlanan güçlü kemik dikendir. Rengi açık kum sarısı veya bej zemin üzerine serpiştirilmiş küçük siyah ve beyaz beneklerle bezenmiştir; erkeklerin birinci sırt yüzgeci yelken gibi yüksek ve desenlidir.

Yaşam Alanı: Sığ Kumluk Sahiller ve Kuma Saklanma

Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz'in 1 ila 150 metre (özellikle 5-40 m) derinlikler arasındaki sığ kumluk ve ince detritik tabanlarında yaşar. Göğüs yüzgeçleriyle kumu savurarak kendini saniyeler içinde gömer; kum üzerinde hareketsiz kaldığında fark edilmesi neredeyse imkansızdır.

Beslenme Ekolojisi: Bentik Mikro-Avcılık

Boru benzeri küçük ağzıyla kum tanelerini tek tek emerek ayıklar. Diyetinde harpaktikoid kopepodlar, amfipodlar, küçük poliket solucanları ve mikroskobik bivalv yavruları yer alır.

Üreme Davranışı ve Alacakaranlık Dansı

Üreme ilkbahar ve yaz aylarında alacakaranlık saatlerinde gerçekleşir. Erkek balık rengini parlatıp sırt yüzgecini gererek dişi etrafında kur dansı yapar. Çift yan yana gelerek su kolonunda birkaç metre dikey yükselir ve tepe noktada pelajik yumurtalarını bırakır.

Ekolojik Rol ve Biyoçeşitlilik

İnsan gıdası olarak tüketilmez; ancak kumluk diplerde yaşayan mezgit, kırlangıç, vatoz ve pisi balıklarının doğal besinidir. Kıyı bentik ekosisteminin temiz ve sağlıklı dengesinin zararsız bir göstergesidir.