S Arıkaya Balığı - Racer Goby (Neogobius gymnotrachelus)

Çıplak Boyunlu Kaya Balığı (Babka gymnotrachelus / Neogobius)

Ensesi Pulsuz Çapraz Çizgili Karadeniz Kaya Balığı

Gobiidae familyasından Çıplak Boyunlu Kaya Balığı (Babka gymnotrachelus, syn. Neogobius gymnotrachelus), Karadeniz lagünlerinde ve deltalarında yaşayan, ensesi pulsuz çıplak olan ve gövdesinde eğik koyu kahverengi bantlar taşıyan bir kaya balığıdır ("Racer goby").

Maksimum Boy / Ağırlık: Rapor edilen maksimum uzunluk 16.0 cm, ağırlık 0.08 kg (80 gram)'dır.

Morfolojik Yapı ve Çıplak Boyun Teşhisi

Çıplak boyunlu kaya balığı veya koşucu kaya balığı (Babka gymnotrachelus, eski literatürde Neogobius gymnotrachelus), Gobiidae familyasına ait Ponto-Kaspik kökenli relikt bir bentik türdür ("Racer goby"). Boyu 14 ila 16 cm arasındadır. Gövdesi silindirik ve uzamıştır. En belirgin ve türe adını veren morfolojik özelliği ("gymnotrachelus" = çıplak boyunlu), ense ve baş arkası bölgesinin pullardan tamamen yoksun, pürüzsüz ve çıplak olmasıdır. Gövde rengi açık sarımsı-kahverengi veya bej zemin üzerine sırttan yanlara doğru eğik açıyla inen koyu kahverengi zebra benzeri bantlar ve mermer lekelerle kaplıdır. Karın yüzgeçleri birleşerek güçlü dairesel bir çekmen (vantuz) diski oluşturmuştur.

Yaşam Alanı: Karadeniz Deltaları ve Lagün Sığlıkları

Babka gymnotrachelus, Karadeniz ve Marmara havzasının nehir ağızlarında, acı su lagünlerinde, deltalarında (Kızılırmak, Yeşilırmak, Sakarya) ve sığ kumluk-çamurluk kıyılarında (0 ila 15 metre) yaşar. Kaba kum, midye kırıkları ve siltli zeminleri tercih eder. Karın vantuzunu kullanarak akıntılı dip zeminlerine tutunur; tehlike anında kumun içine hızla gömülebilir.

Beslenme Biyolojisi: Kumluk Taban Avcılığı

Bentik bir etoburdur. Geniş ağzı ve çenelerindeki keskin konik dişlerle kumu eşeleyerek avlanır. Başlıca besinlerini gammarid amfipodlar, chironomid böcek larvaları, küçük poliket solucanları, ostrakodlar ve küçük bivalv yavruları oluşturur.

Üreme ve Erkek Ebeveyn Koruması

Üreme Nisan'dan Temmuz'a kadar devam eder. Erkek birey üreme döneminde siyaha yakın koyu bir renge bürünür ve düz bir taşın altındaki veya boş bir midye kapağının içindeki kumu temizleyerek yuva hazırlar. Dişi, armut biçimindeki yapışkan yumurtalarını taşın tavanına yapıştırır. Erkek yumurtaları döller ve yavrular çıkana kadar yuvayı yırtıcılara karşı savunarak göğüs yüzgeçleriyle havalandırır.

Trofik Önemi ve Popülasyon Durumu

İnsan gıdası olarak Karadeniz kıyılarında yerel olarak tavada tüketilir; ancak asıl önemi levrek, sudak ve yayın gibi yırtıcı ticari balıklar ile su kuşları için zengin bir besin kaynağı olmasıdır. Karadeniz kıyı sulak alanlarının korunması bu relikt türün yaşam alanlarının devamlılığı için esastır.