Murex Brandaris (Bolinus brandaris)

Dikenli Salyangoz / Erguvan Dikenlisi (Bolinus brandaris / Murex brandaris)

Antik Fenike Mor Boyasının Kaynağı Uzun Dikenli Salyangoz

Muricidae familyasından Dikenli Salyangoz (Bolinus brandaris, syn. Murex brandaris), Marmara, Ege ve Akdeniz'in 5 ila 150 metre derinliğindeki kumluk ve çamurluk zeminlerinde yaşayan, kabuğu boyunca sıralı sivri dikenler ve uzun bir sifonal kanal taşıyan tarihi ve etobur bir deniz salyangozudur ("Purple dye murex").

Tarih ve Gastronomi Değeri

Hipobranşiyal bezinden antik çağlarda imparatorluk kumaşlarını boyayan paha biçilmez 'Tir Erguvanı' (Tyrian purple) üretilirdi. Eti çok lezzetlidir; İspanya ve İtalya'da "Cañaílla" adıyla haşlanıp sarımsaklı sosla tüketilir.

Morfometri

Maksimum Kabuk Boyu: Rapor edilen maksimum uzunluk 9.0 cm, ortalama boy 5-7 cm'dir.
Maksimum Ağırlık: Rapor edilen maksimum ağırlık 0.04 kg (40 gram)'dır.

Dikenli Salyangoz (Bolinus brandaris) Anatomisi

Bolinus brandaris (dikenli salyangoz / mor salyangoz), uzun düz sifonal kanalı ve kabuk kıvrımları boyunca sıralanan güçlü, sivri dikenleriyle Akdeniz'in en ünlü Muricidae üyesidir. Kabuk rengi devetüyü, sarımsı-kahverengi veya bejdir. Kalın boynuzsu bir operkulum taşır; gövde boyu 6-9 cm'ye ulaşabilir.

Kumluk-Çamurlu Tabanlar ve Derinlik Dağılımı

Akdeniz, Ege ve Marmara Denizi'nde 5 metreden 100 metre derinliğe kadar kumlu, çamurlu ve döküntülü diplerde yaşar. Taban sedimanında yavaşça ilerleyerek organik döküntüleri ve leşleri arar.

Karnivor ve Çöpçü Beslenme

Etobur ve leşçildir. Ölü balıklar, çift çenetli midyeler ve poliket solucanlarla beslenir. Radulası ve asit salgılarıyla diğer yumuşakçaların kabuklarını delerek iç organlarını tüketebilir.

Toplu Yumurtlama ve Süngerimsi Kapsüller

İlkbaharda onlarca birey bir araya gelerek sert zeminlere petek benzeri süngerimsi büyük yumurta kütleleri bırakır. Larvalar kapsül içinde gelişimini tamamlayarak minik salyangozlar olarak doğrudan bentik hayata adım atar.

Antik Fenike Moru (Tyrian Purple) ve Gastronomi

Antik çağda Fenikeliler tarafından hipobranşiyal bezinden elde edilen "Tyrian moru" boyası, kralların ve imparatorların giysilerini boyamakta kullanılmış ve tarihin en pahalı boya maddesi olmuştur. Günümüzde İspanya ve İtalya'da "cañaílla" adıyla haşlanarak lüks deniz ürünü mezeleri arasında tüketilir (LC).