Grida, Plaka Gridası, İstire, İstirya, Çizgili Lahoz (Epinephelus costae)

Çizgili Lahoz (Epinephelus costae) - TAM YASAKLI TÜR

Karakteristik Özellikleri ve Çizgili Gövde

Serranidae familyasından olan Çizgili Lahoz (Epinephelus costae), başından kuyruğuna doğru uzanan 5-6 adet paralel koyu kahverengi çizgi ve şakaklarındaki altın lekeyle tanınır. Protogynous hermafrodittir (dişiden erkeğe dönüşür).

⛔ MUTLAK KORUMA VE AV YASAĞI

KORUMA ALTINDADIR: Tarım ve Orman Bakanlığı 5/1 Ticari ve 5/2 Amatör Tebliği uyarınca Lahoz türlerinin avlanması, satılması ve nakledilmesi Türkiye sularında TAMAMEN YASAKTIR.

Çizgili Lahoz (Epinephelus costae) Morfolojisi ve Altın Sarısı Plaka Deseni

Çizgili Lahoz, yöresel adlarıyla Plaka Gridası, İstire veya İstirya (Epinephelus costae, Goldblotch Grouper), Serranidae familyasının Akdeniz resiflerindeki en dinamik ve zarif lahoz türlerinden biridir. Boyu ortalama 40 ila 60 cm arasında olmakla birlikte, azami 100 cm uzunluğa ve 10-12 kg ağırlığa ulaşabilir. Gövdesi hidrodinamik ve yanlardan basıktır. Baş yapısı sivri, çenesi öne çıkıktır. Genç bireylerde ve dişilerde gövde boyunca uzanan 2 ila 5 adet belirgin koyu kahverengi boyuna çizgi bulunur. Ergin erkek bireylerde ise solungaç kapağının hemen arkasında sırt bölgesinde büyük, parlak altın sarısı bir plaka lekesi (goldblotch) belirir; yöresel balıkçıların 'plaka gridası' adı buradan kaynaklanır.

Habitat Tercihi, Taşlık Resifler ve Kumsal Geçişleri

Doğu Atlantik'in ılıman ve tropikal kıyılarında ve Akdeniz'in güney ve doğu havzalarında yaygındır. Türkiye'de Akdeniz (Antalya, Mersin, İskenderun) ve Güney Ege kıyılarında yaşar. Tipik olarak 5 metreden 150 metre derinliğe kadar olan kayalık resifler, taşlık kıyılar, koralijen platolar ve kumsal-kayalık geçiş zeminlerinde bulunur. Orfoz kadar mağaralara bağımlı değildir; açık su kolonunda aktif olarak gezer.

Yırtıcı Beslenme ve Sualtı Avcılığı

Bentopelajik bir tepe avcısıdır. Küçük pelajik ve dip balıkları (kolyoz, gümüş balığı, çaça, küçük mercanlar, isparoz), kalamar, sübye ve yengeçlerle beslenir. Yıldırım hızıyla ileri atılarak avını körüklü ağzıyla vakumlar.

Proteroginik Hermafroditizm ve Cinsiyet Değişimi

Tüm Epinephelus türleri gibi proteroginik hermafrodittir. Cinsel olgunluğa yaklaşık 30 cm boyda dişi olarak erişirler. Yaşlandıkça ve yaklaşık 60 cm boya ulaştıklarında cinsiyet değiştirerek altın plakalı baskın erkeklere dönüşürler. Yaz aylarında pelajik yumurtlama yaparlar.

Gastronomi, Aşırı Avlanma ve Yasal Koruma

Eti beyaz, lifli, son derece diri ve lezzetli birinci sınıf bir gurme deniz ürünüdür; ızgarası, şişi ve fırında buğulaması mükemmeldir. Ancak zıpkın, paragat ve dip ağlarıyla aşırı avlanması nedeniyle Akdeniz genelinde stokları gerilemiştir. IUCN Kırmızı Listesi'nde Tehdide Yakın (Near Threatened - NT) statüsündedir. Türkiye'de Tarım ve Orman Bakanlığı tebliğlerince avlanabilir asgari boy sınırı 45 cm olarak belirlenmiş olup, sürdürülebilirlik için küçük bireylerin korunması şarttır.