Karides İstavriti - Shrimp Scad (Alepes djedaba)

Sarı Tilki Balığı / Çatal Balığı (Alepes djedaba) Hakkında Detaylar

Lesepsiyen Zırhlı Tral Balığı

Carangidae familyasından Alepes djedaba, Kızıldeniz kökenli lesepsiyen tral/istavrit akrabası balıktır. Yan çizgisinde sert zırh plakaları ve sarımsı yüzgeçler taşır.

Maksimum Uzunluk / Ağırlık: Rapor edilen maksimum uzunluk 40 cm, maksimum ağırlık 0.80 kg'dır.
Yasal Av Limiti: 5/1 ve 5/2 Tebliği uyarınca minimum av boyu 15 cm'dir.

Morfolojik Yapı ve Parlak Sarı Çatal Kuyruk

Çatal Balığı veya Sarı Tilki Balığı (Alepes djedaba), Carangidae (istavritgiller / trallar) familyasına mensup, son derece çevik ve hızlı bir açık su avcısıdır. Gövdesi eliptik, yanlardan kuvvetlice basık ve hidrodinamik hatlara sahiptir; boyu 35 ila 40 cm, ağırlığı 800 grama ulaşabilir. Sırtı metalik mavi-yeşil, yanları gümüşi beyazdır; operkulumun üst arka kenarında beyaz çerçeveli belirgin siyah bir leke yer alır. Türün en çarpıcı teşhis özelliği, derin çatallı kuyruk yüzgecinin parlak altın sarısı renkte olması ve yanal çizgisinin arka yarısı boyunca uzanan 30 ila 45 adet keskin, zırhlı kemiksi kalkan pulunun (skut) bulunmasıdır.

Lesepsiyen Yayılış ve Doğu Akdeniz Kıyı Kolonizasyonu

Kızıldeniz ve Hint Okyanusu kökenli bir balık olup Süveyş Kanalı yoluyla Akdeniz'e göç eden en başarılı Lesepsiyen türlerdendir. Günümüzde Doğu Akdeniz havzasında (İsrail, Lübnan, Suriye, Kıbrıs ve Türkiye'nin İskenderun, Mersin ve Antalya kıyılarında) devasa popülasyonlar kurmuştur. Kıyı resifleri, kumluk koylar ve açık pelajik suların 0 ila 50 metre derinliklerinde yoğun sürüler halinde dolaşır.

Beslenme Ekolojisi: Karides ve Pelajik Yem Avcılığı

Alepes djedaba hızlı ve doymak bilmez bir etoburdur. Uluslararası literatürde "Shrimp scad" (Karides istavriti) olarak anılmasının sebebi, diyetinin önemli kısmını pelajik ve bentik karideslerin oluşturmasıdır. Ayrıca hamsi, çaça ve gümüş balığı yavrularını, kopepodları ve dekapod larvalarını sürüler halinde kovalayarak avlar.

Üreme Biyolojisi ve Hızlı Popülasyon Artışı

Doğu Akdeniz'de üreme dönemi ilkbahar sonundan sonbahara kadar (Mayıs - Ekim) devam eder. Açık kıyı sularında pelajik serbest yüzen yumurtalar dökerler. Yüksek fekonditeye ve hızlı büyüme temposuna sahip olan çatal balığı, ilk yılın sonunda cinsel olgunluğa ulaşarak popülasyonunu hızla genişletir.

Balıkçılık, Gastronomi ve Yasal Asgari Boy

Gırgır ve uzatma ağlarıyla ticari olarak avlanır; kıyı oltacıları için de hafif çapari ve sahte yemlerle yakalanması çok keyifli bir balıktır. Eti istavrite benzer; hafif yağlı, sıkı ve lezzetlidir; tavası ve ızgarası sevilerek tüketilir. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yayımladığı 5/1 Ticari ve 5/2 Amatör Tebliği uyarınca çatal balığı için asgari yasal avlanma boyu 15 cm'dir. IUCN Kırmızı Listesi'nde "Asgari Endişe" (LC) düzeyindedir.