Astacus (Astacus leptodactylus)

Göl İstakozu / Tatlı Su İstakozu (Astacus leptodactylus) Hakkında Kapsamlı Rehber

Kıskaçlı Tatlı Su Kabuklusu

Astacidae familyasından Tatlı Su İstakozu (Astacus leptodactylus / Pontastacus leptodactylus), Türkiye göllerinde (Eğirdir, Beyşehir, Uluabat, Manyas, Çivril, Hirfanlı) yaşayan uzun ince kıskaçlı değerli bir kabuklu canlıdır. İhracat değeri çok yüksektir.

Morfometri ve Av Yasakları

Maksimum Uzunluk: Rapor edilen maksimum uzunluk 30 cm'dir.
Maksimum Ağırlık: Rapor edilen maksimum ağırlık 0.50 kg (500 gram)'dır.

🔴 ÜREME DÖNEMİ AV YASAĞI

🔴 YASAL AV YASAĞI: Tarım ve Orman Bakanlığı 5/1 Ticari ve 5/2 Amatör Su Ürünleri Tebliği uyarınca Göl İstakozu'nun yumurta taşıma dönemi olan 1 Kasım - 30 Haziran tarihleri arasında avlanması KESİNLİKLE YASAKTIR. Minimum av boyu 10 cm'dir.

Kırmızı Eklemli Geniş Kıskaçlar ve Sağlam Karapaks

Astacidae familyasından Astacus astacus (Asil kerevit / Taş kereviti / Avrupa tatlısu istakozu / Noble crayfish), Avrupa ve Türkiye iç sularının en prestijli tatlı su dekapod kabuklusudur. Bataklık kerevitinden (Pontastacus leptodactylus) en belirgin farkı, kıskaçlarının çok daha geniş, kalın ve kıskaç eklem yerinin (menteşesinin) parlak kırmızımsı-turuncu renkte olmasıdır.

Gövdesi zeytin yeşili, koyu kahverengi veya mavimsi tondadır; karapaksının yanlarında belirgin sivri dikenler bulunmaz, pürüzsüzdür. Toplam boyu kıskaçlar hariç 12 ila 18 cm, ağırlığı 200-250 grama ulaşabilir.

Temiz, Oksijenli ve Kireçli Soğuk Akarsular

Kuzeybatı Anadolu (Trakya, Marmara havzası) ve Göller Bölgesi'nin soğuk, berrak, hızlı akan taşlık derelerinde ve tabanı çakıllı temiz göllerinde yaşar. Kabuk yapımı için kalsiyumca zengin kireçli sulara ihtiyaç duyar; kirliliğe ve oksijensizliğe karşı aşırı duyarlıdır.

Gece Aktifliği ve Omnivor Çöpçü Biyolojisi

Gündüzleri taş altlarındaki ve nehir kıyısındaki deliklerde saklanır. Gece olduğunda sucul bitkileri, dökülmüş ağaç yapraklarını, böcek larvalarını, salyangozları ve balık leşlerini güçlü kıskaçlarıyla parçalayarak tüketir.

Sonbahar Çiftleşmesi ve Annede Kış Kuluçkası

Ekim-Kasım aylarında çiftleşirler. Dişi 100 ila 250 adet koyu renkli yumurtasını kuyruk altındaki pleopodlarına (yüzme bacakları) yapıştırarak kış boyunca taşır. İlkbahar sonuna doğru çıkan yavrular bir süre annenin kuyruğuna tutunarak yaşar.

Kerevit Vebası Felaketi ve Koruma Statüsü (VU) ⚠️

İstilacı Kuzey Amerika kerevitleriyle gelen öldürücü Aphanomyces astaci mantarı (kerevit vebası), asil kerevit popülasyonlarını %90 oranında yok etmiştir. IUCN Kırmızı Listesi'nde "Hassas / Savunmasız" (VU - Vulnerable) statüsündedir; Bern Sözleşmesi Ek-III kapsamında korunmaktadır.