Acıbalık (Rhodeus sericeus amarus)

Acı Balık (Rhodeus amarus) Hakkında Biyolojik Rehber

Tatlı Su Midyeleriyle Muazzam Simbiyoz

Cyprinidae familyasından Acı Balık (Rhodeus amarus), dişi bireylerinin üreme döneminde uzattığı uzun tüp biçimli yumurtlama borusu (ovipositor) ile yumurtalarını canlı tatlı su midyelerinin (Unio, Anodonta) içine bırakan büyüleyici bir balıktır.

Maksimum Uzunluk / Ağırlık: Rapor edilen maksimum uzunluk 10 cm, maksimum ağırlık 10 gram'dır.
Dağılım: Marmara ve Karadeniz'e dökülen yavaş akan derelerde ve göllerde yaşar.

Midyede Kuluçkalanma Simbiyozu ve Ovipozitör Borusu

Cyprinidae familyasından Rhodeus amarus (sinonim: Rhodeus sericeus amarus - Acıbalık / Avrupa Acıbalığı / Bitterling), omurgalılar ile omurgasızlar arasındaki en büyüleyici ortak yaşam (mutualizm) örneklerinden birini sergiler. Üreme mevsiminde dişi balığın üreme açıklığından vücut boyuna eşit (4-5 cm) elastik bir yumurtlama borusu (ovipozitör) uzanır. Dişi bu boruyu canlı tatlısu midyelerinin (Unio ve Anodonta türleri) sifonundan içeri sokarak yumurtalarını midyenin korunaklı solungaç odacığına bırakır.

Erkek balık da spermlerini midyenin sifon ağzına bırakır ve midye suyu çekerken yumurtalar döllenir. Midye yumurtaları yırtıcılardan koruyup oksijenlendirirken, midyenin kendi larvaları da (gloşidyumlar) çıkan yavru balıkların yüzgeçlerine tutunarak nehir boyunca yeni alanlara taşınır.

Erkeklerin Yanardöner Düğün Renkleri

Dişiler sade gümüşi renkteyken, üreme döneminde erkek bireyler göz alıcı bir dönüşüm geçirir: Sırtı zümrüt yeşili, göğsü ve karnı alev pembesi, yan çizgisi boyunca elektrik mavisi bir şerit parıldar; ağız çevresinde ise inci benzeri beyaz üreme tüberkülleri belirir. Maksimum boyu 7-9 cm'dir.

Habitat ve Nehir Havzaları

Marmara ve Karadeniz havzasına dökülen yavaş akışlı nehirlerde, kanallarda, göllerde ve lagünlerde yaşar. Yaşam döngüsü canlı tatlısu midyelerine zorunlu olarak bağımlıdır; midye popülasyonlarının kirlilik nedeniyle yok olduğu sularda acıbalıklar kesinlikle üreyemez.

Beslenme ve Bitkisel Diyet

Hepçildir ancak diyetinin büyük bölümünü bitkisel maddeler oluşturur. Su altı bitkilerinin üzerindeki ipliksi algleri, diatomları, su böceklerini ve küçük kabukluları tüketir.

Adının Kökeni ve Ekolojik Statü

Eti acımsı bir tada sahip olduğundan halk arasında "Acıbalık" adını almıştır ve tüketilmez. Bern Sözleşmesi (Ek Liste III) kapsamında koruma altındadır. Tatlısu biyotoplarının kirlilik durumunu ve midye varlığını izlemede mükemmel bir ekolojik biyoindikatördür.